Bursa'nın Can Damarı: Nilüfer Çayı
Marmara Bölgesi'nin önemli akarsularından biri olan Nilüfer Çayı, kaynağını Uludağ'ın (antik adı Mysia Olympos'u) yakınlarından alır. Bursa şehrinin yanından akarak 203 kilometre boyunca kuzeybatı yönünde ilerleyen bu akarsu, coğrafi açıdan büyük bir öneme sahiptir. Çay, Uludağ'ın güney yamaçlarında 850 metre yükseklikteki iki mağaradan çıkar. Başlangıç bölümünde adı Aras Suyu olan bu akarsu, batı doğrultusunda akarken çeşitli kollarla birleşerek Nilüfer adını almaktadır.
Tarihi Belgelerde Nilüfer Çayı ve Evliya Çelebi
Antik çağ kaynaklarında doğrudan adı geçmeyen Nilüfer Çayı, tarihsel süreçte çeşitli belgelere konu olmuştur. 1671 tarihli bir kadı sicilinden anlaşıldığı üzere, o dönemlerde Nilüfer Deresi kerestecilik amacıyla kullanılmış ve nehir üzerinden çam ağaçları taşınmıştır. Ünlü seyyah Evliya Çelebi'nin meşhur eseri Seyahatname'de de bu sudan bahsedilmektedir. Evliya Çelebi, Bursa için "Velhasıl, Bursa sudan ibarettir" ifadesini kullanmış ve Nilüfer Çayı'nın o dönemlerde asla geçit vermeyen gür yapısını kaleme almıştır.
Havzası, Barajları ve Bağlı Kanallar
Nilüfer Çayı, Bursa Ovası ve çevresindeki dereler ile Çayırköy Ovası'ndan gelen Ayvalı Dere'yi bünyesine katar. Bursa'daki Soğukpınar, Kaplıkaya, Değirmendere ve Madendere'nin yanı sıra Uludağ'ın kuzeyinden doğan Gökdere, Kırkpınar ve Balıklı derelerinin tümü de Nilüfer'e karışmaktadır. Ayrıca 1930'lu yıllarda Bursa Ovası'na açılan Almankanalı, Cenupkanalı ve Anakanal gibi kanallar da Nilüfer Çayı'na bağlıdır. Kentin içme suyu ihtiyacını karşılamak amacıyla nehir üzerinde barajlar kurulmuştur. Osmangazi ilçesine bağlı Doğancı mahallesi yakınlarında 1975-1983 yılları arasında Doğancı-1 Barajı inşa edilmiş; daha yüksekte yer alan Karaıslah dolaylarında ise 1995-200 yılları arasında Nilüfer Barajı (diğer adıyla Doğancı-2 Barajı) yapılmıştır.
Marmara Denizi'ne Ulaşım ve Çevre Mücadelesi
Nilüfer Çayı, Simav Çayı Havzası sınırları içinde yer alır ve Karacabey'in kuzeyinde Marmara Denizi'ne dökülmeden önce Susurluk Çayı (Simav Çayı) ile birleşir. Nehrin suları bu birleşimin ardından Karacabey Boğazı'ndan Marmara Denizi'ne dökülmektedir. Son yıllarda sanayi faaliyetleri nedeniyle yoğun şekilde kirletilen ve kuruma tehlikesiyle karşı karşıya kalan nehir için temiz akması yönünde çeşitli çevre eylemleri ve mücadeleler düzenlenmiştir.