Mardin ilinin kuzeybatısında yer alan Mazıdağı, tarihi Sümerler dönemine kadar uzanan son derece köklü bir geçmişe sahiptir. Antik dönemde Asur ve Urartular zamanında, M.Ö. 2500'lü yıllarda adı İsala olarak geçen bu bölge, Diyarbakır-Şam ticaret güzergahı üzerinde bulunması sebebiyle tarih boyunca canlı bir merkez olmuştur. Şam-Mardin ve Şam-Diyarbakır üçgenindeki stratejik konumu nedeniyle geçmişte Samraj ve daha sonra Şamrah adlarıyla anılan ilçe, zengin bir kültürel birikimi günümüze taşımaktadır.
Tarihi Yapılar ve Görülmesi Gereken Yerler
Mazıdağı, Taş Devri'nden günümüze kadar gelebilen tarihi kalıntıları ve yapılarıyla ziyaretçilerine adeta bir zaman yolculuğu sunmaktadır. İlçedeki 150 metrelik bir tepenin üzerinde yükselen ihtişamlı Dermetinan Kalesi ve batı yakasında konumlanan Şamrah Kalesi, bölgenin savunma tarihindeki önemini gözler önüne sefer etmektedir. Ayrıca Gümüşyuva Köyü'nde Bizanslılar tarafından bulunup işletilen gümüş madeni, bu madenin muhafazası amacıyla inşa edilen kale ile müstahkem yapılar ve tarihi kilise kalıntıları dikkat çekici tarihi duraklar arasındadır. Sisan mezrasında ise Sasanilere ait olduğu tahmin edilen antik bir yerleşim yeri ile kilise kalıntısı yer almaktadır.
Kültürel Ziyaret Noktaları ve Doğal Yaşam
Bölgedeki inanç turizmi ve manevi duraklar açısından Sultan Şeyhmus ile Pir Hattap türbeleri, ilçenin en önemli ziyaret noktaları arasında kabul edilmektedir. Tarihi kervan yollarının üzerinde yer alan Arıköy'de, geçmişte kervanların konaklama amacıyla kullandığı tarihi bir han bulunmaktadır. Taş Devri izlerini barındıran Awrihan Mağaraları ise doğa ve tarih meraklıları için keşfedilmeyi bekleyen bir diğer değerdir. İlçenin coğrafyasına hayat veren ve kurak mevsim şartlarında hayati bir öneme sahip olan Karaçay, bölgenin doğal dengesini ve yaşamını destekleyen en önemli su kaynağıdır.
Mazıdağı'na Ulaşım ve Coğrafi Konum
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Dicle Bölümü'nde yer alan Mazıdağı, deniz seviyesinden ortalama 1.047 metre yükseklikte, dairesel dağlar serisinin ortasındaki bir düzlükte kurulmuştur. Mardin il merkezine 50 km, Derik ilçesine 24 km ve Diyarbakır iline 72 km mesafede bulunan ilçeye ulaşım tamamen asfalt yollar üzerinden rahatlıkla sağlanmaktadır. Zengin yeraltı kaynaklarına da ev sahipliği yapan ilçedeki fosfat yatakları, Türkiye genelindeki fosfat rezervinin %86'sını oluşturarak bölge ekonomisinde önemli bir yer tutmaktadır.