Kvamçireti Kalesi'nin Tarihi ve Önemi
Kvamçireti Kalesi, tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Murgul ilçesine bağlı Küre köyünde, eski adı Kvamçireti olan Geniştaş mahallesinde yer alan Orta Çağ'dan kalma bir Gürcü kalesidir. Kalenin ve bulunduğu köyün adı, Lazca taş anlamına gelen "kva" ile geniş anlamına gelen "mçire" kelimelerinden türetilmiş olup "geniş taş" anlamına gelmektedir. Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan Klarceti bölgesinde yer alan Murgul vadisi, 16. yüzyılın ortalarına doğru Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. Tarihi nüfus kayıtları da kalenin bulunduğu bölgenin geçmişteki Gürcü yerleşim dokusunu doğrulamaktadır.
Mimari Yapısı ve Kalıntılar
Kvamçireti Kalesi, bugünkü Küre köyünün 1,5 kilometre kuzeyinde, ulaşımı oldukça zor ve 890 metre yükseklikteki kayalık bir tepede inşa edilmiştir. Yapımında kabaca yontulmuş orta büyüklükte taşlar ve harç kullanılmıştır. 45 x 30 metre boyutlarındaki kale, iki teras üzerine yayılmaktadır. Üst kısımdaki duvarların kalınlığı 1,9 metre, yüksekliği ise 4-5 metredir. Bu bölümde oval biçimli bir sarnıç ile kale içi yapı kalıntıları günümüze ulaşmıştır. Alt terastaki savunma duvarları ise daha ince olup daha fazla zarar görmüştür.
Geleneksel Şarap Üretimi ve Çevre Buluntuları
Kalenin alt kısmında yapılan araştırmalarda, Gürcülerin geleneksel yöntemlerle şarap yaptığı ve kvevri olarak adlandırılan şarap küpü parçaları tespit edilmiştir. Bu buluntular, kalenin Osmanlı döneminden önce Gürcüler tarafından inşa edilmiş olabileceğini göstermektedir. Ayrıca kalenin yer aldığı kayanın dibinde, girişine ait olduğu düşünülen harçlı bir duvar kalıntısı mevcuttur. Kalenin yakınında yer alan yerleşimi yöre halkı "Nakalakevi" (eski kent), kaleyi ise "Kvamçiret" olarak adlandırmaktadır.