Kuzukaya Köyü'nün Tarihsel ve Coğrafi Konumu
Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı olan Kuzukaya Köyü, Doğu Anadolu Bölgesi'nde, deniz seviyesinden yaklaşık 2044 metre yükseklikte kurulmuş tarihi bir yerleşim yeridir. Tarih boyunca farklı medeniyetlerin geçiş noktasında yer alan köyün eski adı Sabaduri'dir. Gürcüce bir yer adı olan ve ağ anlamına gelen "bade" (ბადე) kelimesinden türeyen Sabaduri (საბადური), "ağ yeri" anlamına gelmektedir. Tarihsel olarak Kura Nehri kıyısında konumlanan bu yerleşimin ismi, nehir kıyısındaki ağ atmaya uygun coğrafi yapısından dolayı bu şekilde anılmıştır. Ulaşım açısından köy, Ardahan il merkezine 37 kilometre, Çıldır ilçe merkezine ise yalnızca 5 kilometre uzaklıkta yer almaktadır.
Orta Çağ'dan Osmanlı Dönemine Sabaduri
Kuzukaya Köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan kadim bölgelerden biri olan Artani sınırları içerisinde bulunmaktaydı. Gürcüler döneminde köyde inşa edilmiş olan tarihi Sabaduri Kilisesi, bu dönemdeki yerleşimin dini ve kültürel izlerini taşımaktadır. Bölge ve köy, 1578 yılında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. 1595 tarihli ve "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan" adlı Osmanlı mufassal defterine göre köy, Gürcistan Vilayeti içinde Çıldır livasının Canbaz nahiyesine bağlıydı. Ancak Çıldır Savaşı sırasında tamamen boşaldığı kaydedilmiştir. Osmanlı kayıtlarında köyün Kacistsihe kalesinin yakınında olduğu belirtilmektedir. Zamanla köy yeniden meskun hale gelmiş, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde ve ardından 1878 yılındaki kayıtlarda 6 hane olarak yer almıştır.
Rus İdaresi ve 20. Yüzyıl Başındaki Demografik Yapı
Köyün kaderi, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması ile değişmiş ve Osmanlı Devleti tarafından savaş tazminatı kapsamında Rusya'ya bırakılmıştır. Rus idaresinin 1886 yılında gerçekleştirdiği nüfus sayımında yerleşim, "Sabador" (Сабадоръ) adıyla Ardahan sancağının Çıldır kazasına bağlı Zurzuna nahiyesinin on köyünden biri olarak kaydedilmiştir. O yıllarda nüfusu oldukça azalmış olan köyde yalnızca 4 hanede 29 Türk yaşamaktaydı. Birinci Dünya Savaşı yıllarında bölgeyi gezen Gürcü araştırmacı ve gazeteci Konstantine Martvileli, köyde küçük bir kilisenin yıkıntılarının bulunduğunu ve 6 hanede 53 Müslüman Gürcünün yaşadığını not etmiştir. Bu dönemde köyün Kura Nehri kıyısındaki balıkçılık ağlarına uygun konumu da araştırmacının yazılarında doğrulanmıştır.
Cumhuriyet Dönemi ve Kuzukaya Adının Verilişi
Cumhuriyetin ilanıyla birlikte yerleşim, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Sabadur (صبادور) adıyla Kars vilayetinin Çıldır kazasının merkez nahiyesine bağlı olarak kaydedilmiştir. 1940 yılındaki genel nüfus sayımında 104 kişilik bir nüfusa sahip olan köyün eski adı, Türkçe olmadığı gerekçesiyle 1959 yılında Kuzukaya olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımında köyün nüfusu 121 kişiye ulaşmış, ancak bu nüfustan yalnızca 4 kişinin okuma yazma bildiği tespit edilmiştir. Gürcüler döneminden kalan ve geçmişte Konstantine Martvileli tarafından yıkıntıları rapor edilen tarihi Sabaduri Kilisesi'nden günümüze ise maalesef herhangi bir iz ulaşmamıştır. Kuzukaya, günümüzde 2022 yılı verilerine göre 32 kişilik nüfusuyla Çıldır'ın sakin ve tarihi geçmişiyle dikkat çeken köylerinden biridir.