Kutsal Havariler Manastırı'nın Tarihi
Muş ilinin merkeze bağlı Kepenek (Arak) köyünde yer alan Kutsal Havariler Manastırı (Arak Manastırı), bölgenin en köklü tarihi yapılarından biridir. 4. yüzyılda Aziz Aydınlatıcı Grigor tarafından kurulmuş olan bu Ermeni manastırı, asırlar boyunca dini ve kültürel bir merkez olarak hizmet vermiştir. Daron Ermeni vilâyeti döneminde, 11. yüzyılda kilise haline getirilen yapı, 1125 yılında restore edilmiştir. Doğu tarafında dokuz adet özel haçkar bulunan manastır, bölgenin inanç tarihi açısından büyük öneme sahiptir.
İstilalar ve Yıkım Süreci
Tarih boyunca çeşitli saldırılara maruz kalan manastır, 14. yüzyılda Timur tarafından yıkılmıştır. Bu büyük yıkımın ardından yapıya, 1791 yılında bir koruma duvarı eklenmiştir. 1915 Ermeni kırımına kadar bölgenin en önemli ibadethanelerinden biri olarak aktif bir şekilde kullanılan manastır, bu dönemde saldırıya uğramış ve son başrahibi Yovhannes Vardapet Muratyan hayatını kaybetmiştir. Sonrasında, 1960 yılında Muş valiliği tarafından dinamitle havaya uçurulmuştur.
Günümüzdeki Durumu ve Önemi
Kutsal Havariler Manastırı, mimari yapısı ve tarihi önemi ile hafızalarda yer edinmiştir. Antik Çağ tarihçisi Horenli Musa'nın da defnedildiği yer olarak bilinen bu kutsal alandan günümüze sadece iki kilisenin harabeleri ulaşabilmiştir. Manastır kompleksinden geriye kalan bu yapılar, Aziz Stefanos ve Aziz Datevos şapeli kalıntılarıdır. Günümüzde harabe durumunda olan bu yapılar, geçmişin izlerini taşımaktadır.