Hasköy'ün Köklü Tarihi ve Kültürel Mirası
Muş ilinin tarihi bir ilçesi olan Hasköy'ün geçmişi Bizans devrine kadar uzanmaktadır. Tarih boyunca farklı isimlerle anılan yerleşim yeri, Osmanlı kayıtlarında Khasküğ, Khaskoy ve Haskoy (Arapça) olarak geçerken, Ermeni Piskoposluk kayıtlarında ise Deyr Khas (Has Kilise) olarak kaydedilmiştir. 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi'nin ardından Basra'dan göç eden, Sason ve Mutki üzerinden bölgeye yerleşen Arap kökenli nüfus ilçenin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Bölge halkı, eski tarihçeler tarafından 'Sahra Askeri' olarak da adlandırılmıştır. Tarih boyunca Büyük Selçuklu ve Osmanlı imparatorlukları döneminde yaşadıkları bölgeleri Haçlı seferlerine karşı koruyan bu topluluklar arasında, Seyid Ali soyundan gelen ve Yukarı Kuzey Arapçası konuşmaya devam eden Bidri Aşireti de yer almaktadır. Ayrıca Osmanlı Padişahı I. Selim'in 15 Ağustos 1514 tarihindeki Çaldıran Savaşı öncesinde otağını kurduğu Sason bölgesindeki İslam'a hizmetleriyle bilinen Sofi Garzan Beleki soyundan gelen Bidri Aşireti, bölgenin tarihi dokusunun önemli bir parçasıdır. Halk dilindeki Ermenice Derhas (yani Has Kilise) ismi, Cumhuriyet'ten sonra Hasköy olarak değiştirilmiştir.
Coğrafi Yapısı, Dağları ve Akarsuları
Hasköy, 264 kilometrekarelik yüzölçümü ile Muş ilinin yüzölçümü bakımından en küçük ilçesi konumundadır. Deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.276 metre olan ilçe merkezinin yanı sıra, güney kesimlerinde engebeli araziler nedeniyle rakım 1.850 metreye kadar ulaşmaktadır. İlçenin batı ve kuzeybatısında Muş merkez, kuzeydoğusunda Korkut ilçesi, doğu ve güneyinde ise Bitlis ili sınırları yer almaktadır. Kuzeyde, Korkut ilçesi sınırlarında kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda uzanan Otluk ve Karaçavuş dağları bulunur. Bu dağlar ile güneydeki yükseltiler arasında ise geniş Muş Ovası uzanmaktadır. İlçenin en önemli akarsuyu, Sazlıkbaşı köyünün güneyinden ilçe sınırlarına giren ve güneydoğu istikametine doğru akarak Düzkışla beldesinin batısından çıkan Karasu Irmağı'dır. Ayrıca ilçe merkezinden geçen Değirmen Deresi de Karasu Irmağı'na dökülmektedir. Dağların zirveleri ormanlık olup vadi tabanları da zengin bir örtüye sahiptir. Bölgede Doğu Anadolu'nun sert karasal iklimi hakim olup, kışlar soğuk ve kar yağışlı, yazlar ise sıcak ve kurak geçmektedir.
Tarım, Hayvancılık ve İlçe Ekonomisi
Hasköy ekonomisinin temel direğini tarım ve hayvancılık faaliyetleri oluşturmaktadır. İlçede bitkisel üretim olarak domates, biber, patlıcan, soğan, fasulye, kavun ve karpuz yetiştirilmektedir. Halkın en önemli geçim kaynakları arasında ise tütün, şeker pancarı ve buğday üretimi ilk sıralarda yer alır. Arıcılık faaliyeti de ilçede önemli bir yer tutmakta olup, özellikle ilçe merkezi ile Büvetli ve Dağdibi köylerinde toplam 450 kovan ile arıcılık yapılmaktadır. Hayvancılık sektöründe ise Holştain, Brown, Swis ve melez büyükbaş ile küçükbaş hayvanlar yetiştirilmektedir. İlçe genelinde yıllık olarak büyükbaş hayvanlardan 3.950 ton, küçükbaş hayvanlardan ise 93,5 ton süt elde edilmektedir. Bu hayvansal ürünler öncelikle üreticilerin kendi ihtiyaçları için kullanılmakta, fazlası ise çevre pazarlarda satışa sunulmaktadır. Ayrıca ilçede otobüs işletmeciliği sektörü gelişmiştir ve yurt dışında işçi olarak çalışan nüfusun çokluğu da ilçe ekonomisinin kalkınmasına önemli katkılar sunmaktadır.
Ulaşım Ağı ve İdari Yapısı
İdari açıdan ilk olarak 1968 yılında kasaba yapılan Hasköy, 19 Haziran 1987 tarihli kanunla ilçe statüsüne kavuşmuştur. Günümüzde ilçeye bağlı 1 belde (Düzkışla) ve 17 köy bulunmaktadır. Hasköy, ulaşım imkanları açısından oldukça avantajlı bir konumdadır. İlçe merkezi, Muş ilini Doğu Anadolu Bölgesi'nin diğer illerine bağlayan önemli karayolu ağı üzerinde yer almaktadır. İlçe merkezinin Muş il merkezine olan uzaklığı 18 kilometre olup, bu yol tamamen asfalt kaplıdır. Karayolunun yanı sıra ilçenin sınırları içerisinden Muş-Tatvan demiryolu hattı geçmektedir. Köy yollarının da büyük bir kısmı asfalt ve stabilize kaplamadır. Spor kültürünün de canlı olduğu ilçeyi Muş Amatör Küme'de Hasköy Spor Kulübü, Yıldız Spor Kulübü ve Dağdibi Spor Kulübü temsil etmekte ve ilçe merkezinde küçük bir stadyum yer almaktadır.