Kümbet, Erzurum ilinin Palandöken ilçesine bağlı, deniz seviyesinden 1879 metre rakımda yer alan tarihi bir kırsal mahalledir. Erzurum'un 1993 yılında büyükşehir statüsüne kavuşmasının ardından, 2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı kanun ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak Palandöken Belediyesi bünyesinde bir mahalle statüsü kazanmıştır.
Kümbet'in Tarihçesi ve İdari Gelişimi
Mahallenin geçmişteki adının 1922 yılına ait resmi kayıtlarda Künbed olarak geçtiği belirtilmektedir. Önceleri Erzurum ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köy olan bu yerleşim, 2008 yılındaki idari düzenlemeyle (5747 sayılı kanun uyarınca) yeni kurulan Palandöken ilçesine bağlanmıştır. Mahalle günümüzde muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından idare edilmektedir.
Coğrafya ve Ulaşım Ağı
Palandöken ilçesinin güneybatısında konumlanan mahalle, Palandöken ilçe merkezine (Palandöken Belediye Başkanlığı) 21,4 kilometre uzaklıktadır. Ulaşım bakımından önemli bir konumda olan Kümbet, Erzurum-Bingöl arasındaki D.950 devlet yoluna (Palandöken-Çat yolu), Taşlıgüney Mahallesi sınırları içerisinden geçen 3,4 kilometrelik bir köy yolu vasıtasıyla bağlanmaktadır.
Nüfus Değişimi ve Demografi
Kümbet kırsal mahallesinin nüfus yapısı yıllar içerisinde düşüş eğilimi göstermiştir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre 1965 yılında 653 olan nüfus, 1985'te 505'e, 2000 yılında 461'e gerilemiştir. Sonraki yıllarda da düşüş devam etmiş olup; mahalle nüfusu 2008 yılında 506, 2012 yılında 464, 2018 yılında 388 ve en son 2022 yılı verilerine göre 334 kişi olarak kaydedilmiştir.