Kral Kaya Mezarları, Helenistik Dönem'de Amasya'daki Harşena Dağı'nın güney eteklerinde yer alan kalker kayalara oyulmuş anıt mezarlardır. MÖ 302 yılında I. Mithridatis tarafından kurulan Pontus Krallığı'nın başkenti olarak Amasya'nın seçilmesiyle bu bölge krallığın merkezi haline gelmiştir. Mezarlar, kente tamamen hakim konumda olmaları ve arkalarındaki kayalara oyulmuş geçitleri ile dikkat çekmektedir.
Pontus Kralları ve Kız Sarayı Bölgesi
Kız Sarayı bölgesinde, krallığın kurucusu olan I. Mithridatis'ten başlayarak MÖ 160 yılına kadar hüküm sürmüş I. Farnakis'e kadarki beş Pontus kralının mezarı bulunur. Bu mezarlar sırasıyla; I. Mithridatis, Ariobarzanes, II. Mithridatis, III. Mithridatis ve I. Farnakis'e aittir. Krallar Vadisi olarak da adlandırılan ve Yeşilırmak kıyısında konumlanan bu bölgedeki mezarlar, antik mühendisliğin ve taş işçiliğinin en nadide örneklerindendir.
Krallar Vadisi ve Amasya Kalesi
Bölgedeki anıt mezarların toplam sayısı, Amasya Kalesi içinde yer alan dokuz kaya mezarı da dahil edilerek toplamda 21 adettir. Helenistik dönemin görkemini yansıtan bu mezarların yanı sıra, Kız Sarayı bölgesindeki ören yerinin sınırları içerisinde Osmanlı döneminde, 15. yüzyılda inşa edilmiş iki adet tarihi hamam da yer almaktadır. Bu durum, bölgenin tarih boyunca farklı medeniyetler tarafından aktif olarak kullanıldığını göstermektedir.
UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi ve Kültürel Önem
Harşena Dağı ve Pontus Kral Kaya Mezarları başlığı altında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alan bu benzersiz kültürel peyzaj, Türkiye'nin en seçkin tarihi mirasları arasında kabul edilmektedir. Eteklerinde yer alan geleneksel tarihi evler ile bütünleşen kalker kayalara oyulmuş bu yapılar, Amasya'nın tarihsel kimliğini yansıtan en önemli semboldür.