Ardahan il merkezine 30 km, Çıldır ilçe merkezine ise 17 km uzaklıkta, 1857 metre rakımda konumlanan Kotanlı Köyü (tarihi adıyla Skarebi), Doğu Anadolu Bölgesi'nin en köklü geçmişe sahip yerleşim alanlarından biridir. Günümüzde Çıldır ilçesine bağlı olan bu tarihi köy, Orta Çağ Gürcü krallıklarından Osmanlı İmparatorluğu'na, Rus yönetiminden Türkiye Cumhuriyeti'ne kadar uzanan çok katmanlı geçmişiyle seyahatseverler ve tarih meraklıları için benzersiz bir kültürel rota sunmaktadır.
Kotanlı'nın Tarihsel Kökeni ve Skarebi Dönemi
Köyün tarihteki en eski adı Skarebi'dir (Gürcüce: სკარები). Ünlü Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili, köydeki 10. yüzyıl kilisesinin üzerinde yer alan Gürcüce yazıtta bu adın "Sakazrebi" (საკაზრები) olarak geçtiğini ve Gürcüce kireç ocağı anlamına gelen "sakire" (საკირე) kelimesinden türemiş olabileceğini belirtmiştir. Bölge, Orta Çağ'da Gürcistan'ın tarihi Artani bölgesinin bir parçasıyken 16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlılar tarafından imparatorluk topraklarına katılmıştır. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde "İskareb" adıyla Gürcistan Vilayeti'nin Ardahan-i Büzürg livasına bağlı Meşe nahiyesinin bir parçası olarak kaydedilen köyde, o dönem arpa, buğday, yonca tarımı ile arıcılık yapılıyor ve üç adet aktif su değirmeni işletiliyordu.
Savaşlar, Göçler ve Değişen Demografik Yapı
Tarih boyunca stratejik konumu nedeniyle pek çok askeri mücadeleye sahne olan Skarebi, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Berlin Antlaşması uyarınca Rusya İmparatorluğu'na bırakılmıştır. Rus idaresinin 1886 yılında gerçekleştirdiği nüfus tespitinde Begrahatun nahiyesine bağlı "Sikareb" adıyla kaydedilen köyün nüfusu tamamen değişmiş ve 8 hanede yaşayan 82 kişinin tamamı Karapapaklar olarak kayda geçmiştir. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Rusların çekilmesiyle kısa süre Gürcistan sınırlarında kalan köy, 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması ile Türkiye Cumhuriyeti'ne bırakılmıştır. Cumhuriyetin ilk yıllarında "Sikerib" ve "Sikirip" olarak kayıtlarda yer alan köyün ismi, Türkçe olmadığı gerekçesiyle 1959 yılında yürürlüğe giren 7267 sayılı kanunla Kotanlı olarak değiştirilmiştir.
Skarebi Kilisesi ve Antik Yapı Kalıntıları
Kotanlı Köyü, barındırdığı tarihi anıtlarla geçmişin izlerini günümüze taşımaktadır. Köyün en önemli kültür varlığı, geçmişte Gürcü Hristiyan nüfus tarafından inşa edilen ve Osmanlı döneminde cami olarak da kullanılan 10. yüzyıl yapısı Skarebi Kilisesi'dir. Kilisenin yanı sıra köyün güneydoğusunda, iki derenin birleştiği stratejik bir tepe üzerinde yer alan ve kuru duvar tekniği kullanılarak yuvarlak formda inşa edilmiş antik yapı kalıntıları dikkat çekmektedir. Günümüzde tamamen yıkılarak bir taş yığınına dönüşmüş olan bu yuvarlak formlu yapı, bölgenin çok eski dönemlerden itibaren savunma veya yerleşim amaçlı kullanıldığını kanıtlayan en önemli arkeolojik izlerdendir.