Kenardere (Ampuri) Köyü'nün Tarihsel Kökenleri
Ardahan ilinin Çıldır ilçesinde yer alan Kenardere köyü, zengin tarihi ve geçmişiyle dikkat çeken önemli bir yerleşim yeridir. Tarih boyunca farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan köyün eski adı Gürcüce bir yer adı olan Ampuri'dir (ამფური). Bu isim, Yunancadan Gürcü diline geçmiş olan ve "iki yaka" anlamına gelen "ampi" (ამფი) kelimesinden türetilmiştir. Dolayısıyla Ampuri, "iki yakada olan yer" anlamını taşımaktadır. Türkçe kaynaklara ise bu isim ilk olarak 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde ve daha sonraları 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Ampur (امپور) şeklinde kaydedilmiş, zamanla "Anpur" şeklinde de yazılmıştır. En nihayetinde 1959 yılında kabul edilen 7267 sayılı kanun uyarınca köyün adı Türkçe olmadığı gerekçesiyle Kenardere olarak değiştirilmiştir.
Orta Çağ ve Osmanlı Dönemi Kronolojisi
Tarihsel olarak Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Cavaheti'de yer alan Ampuri, 16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. 1595 tarihli mufassal tahrir defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde Ahalkalak livasının Niyaliskur nahiyesine bağlı olan köyde o dönemde yalnızca 5 Hristiyan hane yaşamaktaydı. Köyde tarımsal faaliyet olarak buğday, arpa, çavdar ve keten tohumu tarımı ile arıcılık yapılıyor, hayvancılıkta ise domuz ve koyun besleniyordu. Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de köyün idari konumu korunmuştur. Hicri 1121 (1709/1710) tarihinde 21.500 akçelik hasılası ile Ebubekir adlı bir şahsa zeamet olarak verilen yerleşim, Hicri 1143 (1730/1731) tarihinde zeamet statüsünden çıkmış ve hasılası 14.000 akçeye gerilemiştir.
Rus İdaresi ve Türkiye Cumhuriyeti Dönemi
Uzun asırlar boyu Osmanlı egemenliğinde kalan Ampuri köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın (93 Harbi) ardından imzalanan Berlin Antlaşması ile Rusya İmparatorluğu'na bırakılmıştır. Rus idaresinde "Ampur" (ампуръ) adıyla kaydedilen yerleşim, Ardahan sancağının Çıldır kazasına bağlı Tzakrostavi nahiyesine bağlı 13 köyden biri haline gelmiştir. 1886 yılındaki nüfus tespitine göre köyde 11 hanede 122 kişi (62 erkek, 60 kadın) yaşamakta olup, 5 kişinin yaşadığı tek bir hane Karapapak, geri kalan haneler ise Türk nüfusu olarak kaydedilmiştir. Rus yönetimi altındayken nüfusu artan köy, 1896'da 158 kişiye, 1906'da ise 193 kişiye ulaşmıştır. Birinci Dünya Savaşı sonlarında Rusların çekilmesiyle Gürcistan sınırlarında kalan köy, nihayetinde 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması ile Türkiye sınırlarına dahil edilmiştir.
Görülmeye Değer Tarihi Kalıntılar ve Coğrafi Konum
Kenardere köyü sınırları içerisinde geçmiş medeniyetlerden günümüze ulaşan çok kıymetli tarihi eser kalıntıları mevcuttur. Köyde Osmanlı dönemi öncesine tarihlenen ve bölgenin tarihi dokusunu yansıtan Ampuri Kilisesi ile yine aynı dönemden kalma tarihi bir kulenin kalıntıları bulunmaktadır. Bu yapılar, köyün tarihsel derinliğini ve kültürel geçmişini gözler önüne sermektedir. Coğrafi konum olarak Ardahan il merkezine 86 km, Çıldır ilçe merkezine ise 44 km uzaklıkta bulunan bu tarihi köy, geçmişin izlerini arayan seyahat severler için keşfedilmeyi bekleyen sessiz bir duraktır.