İzmir'in Konak ilçesindeki tarihi Basmane semtinde, Basmane Garı'nın karşısında yer alan Çorakkapı Camii, Osmanlı mimarisinin şehirdeki önemli örneklerinden biridir. Halk arasında Bostânî Mahmud Efendi Camii veya Taşrakapı Camii olarak da bilinen bu ibadethanenin banisi Hacı Mustafa Efendi'dir. Cami, haziresinde gömülü olan Bostanizâde Mehmed Efendi sebebiyle Bostânî Mahmud Efendi Camii veya Hacı Mahmud Camii olarak da anılmaktadır. Yapım tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte; 1706, 1717 ve 1745 tarihli kayıtlardan varlığı kanıtlanmaktadır. Caminin inşa edildiği dönemde İzmir'in Müslüman Türk mahallesinin sınırlarına yakın bir konumda yer aldığı, çevresinde ise geniş bir mezarlık ile medresenin bulunduğu bilinmektedir.
Mimarisi ve Tasarım Özellikleri
Çorakkapı Camii'nin harimi enine dikdörtgen planlıdır ve sekizgen kasnağa oturan tek bir kubbe ile örtülmüştür. Bu ana kubbenin yan kısımları, üçer kubbeli ek kısımlarla genişletilerek yapıya bütünlük kazandırılmıştır. Yapının mermerden yapılmış bir minberi ve kesme taştan inşa edilmiş tek bir minaresi bulunur. İç cephesinde, mihrap kısmında üç adet yuvarlak pencere ile alçı süslemeler mevcuttur. Son cemaat yeri kurşunla örtülü beş kubbe ile kapatılmış olan caminin önünde küçük bir avlu yer almakta, batı ve güney yönlerinde ise birer hazire bulunmaktadır.
Günümüzdeki Konumu ve Restorasyon Çalışmaları
Günümüzde konum olarak Basmane Garı'nın karşısında bulunan cami, aynı zamanda İzmir Kültürpark'ın 9 Eylül Kapısı'na da yakın bir konumdadır. Fevzi Paşa Bulvarı'nın Gaziler Caddesi'ne bağlandığı güzergâh üzerinde yer alan tarihi cami, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından en son 2004 senesinde onarılmıştır. Ayrıca İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlanan yeni projeler doğrultusunda, cami çevresinde bulunan tescilli binaların restorasyonu planlanmaktadır.
Sosyal Durum ve Çevresel Etkiler
İzmir'e gelen Suriyeli sığınmacıların uğrak yeri haline gelen Basmane semtinde yer alan Çorakkapı Camii'nin çevresi, pek çok sığınmacı tarafından konaklamak amacıyla kullanılmaya başlanmıştır. Oluşan bu yoğunluk, zaman zaman cami içerisinde ibadetin zorlaşmasına ve kalabalığın aşırı yoğunluğa sebep olması nedeniyle cami cemaatinin tepki göstermesine neden olmaktadır.