Yeni Cami (Aya Yorgi Kilisesi) Tarihçesi
İstanbul ilinin Sarıyer ilçesine bağlı Rumelifeneri mahallesinde yer alan Yeni Cami (eski adıyla Aya Yorgi Kilisesi), günümüzde cami olarak kullanılan tarihi bir Rum Ortodoks kilisesidir. Geç Osmanlı döneminde, Bizans döneminden kalma bir kilise üzerinde inşa edildiği tahmin edilen bu yapı Aya Yorgi'ye (Άγιος Γεώργιος) adanmıştır. Kesin inşa tarihi bilinmemekle birlikte, Georg Ogulukian'ın verdiği bilgilere dayanarak yapının en geç 18. yüzyılda inşa edildiği söylenebilir. Ayrıca 19. yüzyılın hemen başında 300 kişinin Aya Yorgi Kilisesi'nin avlusunda ezan okuyarak kiliseyi camiye çevirdiğini açıklamış olması da kilisenin varlığını kanıtlayan tarihsel bir belgedir.
Tarihsel Süreç ve Dönüşüm
Eski adı Fanarion olan Rumelifeneri, eski bir Rum köyüydü ve 19. yüzyılın sonlarında köyde yaklaşık 900 kişi yaşıyordu. Erkan-i Harbiye-i Umumiye'nin 1917 tarihli Osmanlı haritasında da Rumelifeneri köyünün merkezinde kamusal alan olarak bir kilise (Aya Yorgi Kilisesi), bir cami (Ramazan Ağa Camii) ve bir deniz feneri (Rumeli Feneri) açıkça gösterilmiştir. Hristiyan cemaatine uzun süre hizmet veren tarihi Aya Yorgi Kilisesi, 1971 yılında camiye çevrilmiş ve camiye Rumeli Feneri Yeni Camii adı verilmiştir.
Mimari Yapısı ve Özellikleri
Aya Yorgi Kilisesi, üç apsisli ve tek nefli bir plana sahiptir. Bu nefler, Ünye'deki Yalı Kilisesi ve Perşembe ilçesindeki Yason Kilisesi’nde olduğu gibi, dışarıya uzanan yarı dairesel bir forma sahiptir. Dikdörtgen bir plan üzerinde inşa edilmiş olan Aya Yorgi Kilisesi'nde geçmişte bir çan kulesinin de bulunduğu eski bir fotoğraftan anlaşılmaktadır. Günümüzde yapının her apsisinde ikişer pencere yer almaktadır.
Camiye Dönüştürülme Sonrası Yapılan Değişiklikler
1971 yılında camiye çevrildikten sonra büyük ölçüde tadilat geçiren yapının iç kısmı, sütunlar da dahil olmak üzere tamamen çiniyle kaplanmıştır. Yapının güney tarafına bir mihrap eklenmiş; doğu, kuzey ve batı duvarlarını takip eden bir kadınlar mahfili inşa edilmiştir. Ayrıca batı cephesine dışarıdan dükkanlar eklenmiş ve sonradan bir minare inşa edilerek yapı bugünkü son halini almıştır.