Bursa'nın tarihi ilçesi İznik'e 9 kilometre, Bursa il merkezine ise 94 kilometre uzaklıkta konumlanan İnikli Mahallesi, Samanlı Dağları'nın İznik Gölü'ne bakan ormanlık yamaçlarında kurulu son derece köklü bir yerleşimdir. Doğal güzelliklerinin yanı sıra derin bir tarihi geçmişi bünyesinde barındıran mahalle, hem Osmanlı döneminden kalan ahşap mimarisi hem de Roma İmparatorluğu döneminden günümüze ulaşan antik kalıntılarıyla seyahatseverlerin ilgisini çekmektedir.
İnikli'nin Tarihi ve İsim Kökeni
Halk arasındaki anlatılara göre mahalle, geçmişte inek beslendiği için veya "İnekli" adında bir Yörük nedeniyle bu ismi almıştır. Günümüzdeki adının ise İnekli Ali'den geldiği kabul edilmektedir. Mahallenin ismine tahrirat defterlerinde doğrudan rastlanamasa da, 1530 tarihli tahrirat defterinde geçen 20 haneli Gedikli mahallesinin zamanla "İnikli" adına dönüştüğü tahmin edilmektedir. Tarihsel kayıtlara göre 1895 ve 1908 yıllığında 34 hanesi bulunan mahallede; 1927 yılında 306, 1990 yılında 361 ve 1997 yılında ise 328 kişi yaşamaktaydı.
Kültürel Miras ve Koruma Altındaki Değerler
Mahalle içinde geçmişte inşa edilmiş ve günümüzde koruma altına edilmiş çok sayıda tarihi ahşap ev bulunmaktadır. Ancak bu evlerin çoğu zamanla terk edildiği için yıkılmış ve tahrip olmuştur. Tarihi evlerin yanı sıra mahallede 1943 yılında yapıldığı anlaşılan ve tescillenerek koruma altına alınan tarihi Hacı Mehmet Camii de görülmeye değer yapılardandır. Mahalle sınırlarında yer alan ve eşi benzeri bulunmayan asırlık tarihi asma ile batı mezarlığında konumlanan Pamuklu Dede adak yeri, yerel kültürün önemli duraklarındandır.
Antik Roma Dönemi Taş Ocakları
İnikli Mahallesi ve çevresi antik çağ kalıntıları bakımından oldukça zengindir. İznik'e 11 kilometre uzaklıktaki Elbeyli Mahallesi'nin kuzeyinde, İnikli sınırları içerisindeki ormanlık alanda Milattan Sonra 2. yüzyılda kullanılmış biri büyük, diğeri küçük olmak üzere iki antik taş ocağı yer almaktadır. Bu ocaklar sonraki yıllarda tahribata uğramış olsa da, Romalıların bu ocakta 100 metre uzunluğunda, 26 metre genişliğinde ve 18,50 metre yüksekliğindeki bir bölümü işlettikleri bilinmektedir. Buradan çıkarılan rekristalize kalker dolomitik beyaz renkli bloklar İznik'teki tarihi yapıların inşasında kullanılmıştır. Günümüzde bu antik ocakların içerisinde o döneme ait keski izleri ve blokların alındığı yerler net bir şekilde gözlemlenebilmektedir.