Helenopolis Antik Kenti (Grekçe: Ἑλενόπολις) veya diğer bilinen antik adlarıyla Drepana ya da Drepanon, Küçük Asya'nın kuzeybatısında yer alan Bitinya bölgesinde, Astakos Körfezi'nin güney tarafında kurulmuş antik bir Trakya, Greko-Romen ve Bizans kasabasıdır. Günümüzde Yalova ilinin Altınova ilçesindeki Hersek deltası civarında konumlandırılan bu tarihi yerleşim, Marmara Bölgesi'nin en önemli arkeolojik ve tarihsel miraslarından birini oluşturmaktadır.
Helenopolis'in Tarihi ve İmparatorluk Bağları
6. yüzyıl tarihçisi Procopius'un aktardığı bilgilere göre, Roma İmparatoru I. Konstantin, annesi İmparatoriçe Helena'yı onurlandırmak amacıyla şehri Helenopolis olarak yeniden adlandırmıştır. İmparator Konstantin, bu dönemde şehirde şehit Aziz Lucianus'un anısına görkemli bir kilise inşa ettirmiş ve yaşamının son yıllarında vaktinin büyük bir kısmını bu bölgede geçirmiştir. Şehrin yakınlarında yer alan ve antik çağlardan beri bilinen şifalı maden suyu kaynakları, günümüzde Yalova'nın Termal ilçesinde halen varlığını ve önemini sürdürmektedir. Daha sonraki dönemde Bizans İmparatoru Justinianus da bölgeye su kemerleri, hamamlar ve çeşitli anıtlar kazandırmış olsa da, bu yapılar şehrin büyümesine beklenen katkıyı sağlayamamış ve yerleşim alaycı bir şekilde "sefil kasaba" anlamına gelen Eleinou Polis olarak da adlandırılmıştır.
Kibatos (Civetot) Kalesi ve Sualtı Keşifleri
Helenopolis yakınlarında, 11. yüzyılın sonlarında İmparator I. Aleksios Komnenos tarafından Norman İstilası'nın ardından İngiltere'den kaçarak Bizans İmparatorluğu'na hizmet eden Anglo-Sakson paralı askerler için Kibatos veya diğer adıyla Civetot Kalesi inşa edilmiştir. Bu kale, tarihte çok önemli bir dönüm noktası olan 21 Ekim 1096 tarihindeki Kırkgeçit Muharebesi'ne sahne olmuştur. Halkın Haçlı Seferi güçleri ile Selçuklu Türkleri karşı karşıya gelmiş ve Türklerin kesin zaferiyle sonuçlanan bu savaş, Halkın Haçlı Seferi'ni tamamen sonlandırmıştır. 2019 yılında gerçekleştirilen bilimsel ve akademik araştırmalar neticesinde, Hersek Lagünü'nde suyun 3,5 metre altında yaklaşık 4.200 metrekarelik bir alanı kaplayan Kibatos Kalesi kalıntıları tespit edilmiştir. Bu heyecan verici keşfe ek olarak, ünlü seyyah Evliya Çelebi'nin de ziyaret ettiği bilinen, Bizans döneminden Osmanlı İmparatorluğu'nun sonuna kadar aktif olarak kullanılan tarihi bir iskele ve deniz fenerinin kalıntıları da gün yüzüne çıkarılmıştır.
Helenopolis'in Dini Önemi ve Kilise Tarihi
Bitinya bölgesindeki Helenopolis piskoposluğu, antik dönemde Nicomedia (İzmit) Metropolü'ne bağlı yardımcı (sufragan) bir piskoposluk merkezi olarak faaliyet göstermiştir. Tarihçi Michel Le Quien'in kayıtlarına göre, Helenopolis'te görev yapmış dokuz piskoposun adı zikredilmektedir. Bu piskoposlardan ilki olduğu belirtilen Macrinus'un MS 325 yılındaki Birinci İznik Konsili'ne katıldığı rivayet edilse de, adı konsilin orijinal üye listelerinde yer almamaktadır. Yaklaşık MS 400 yıllarında ise Helenopolis kilisesi, İoannis Hrisostomos'un yakın dostu ve savunucusu olan, aynı zamanda ünlü Historia Lausiaca eserinin yazarı Galatyalı Palladius tarafından yönetilmiştir. Bölgedeki bilinen son piskopos ise MS 879-880 yıllarındaki Konstantinopolis Konsili'ne katılmış olup, Helenopolis ismi 12. ve 13. yüzyıllara kadar piskoposluk listelerinde yer almaya devam etmiştir. Günümüzde Bitinya'daki Helenopolis, Katolik Kilisesi tarafından unvanlı bir piskoposluk olarak kabul edilmektedir.