Ege'nin Zeytin Kokulu Şirin İlçesi: Gömeç
Balıkesir ilinin Ege Denizi kıyısında yer alan Gömeç, yüzölçümü bakımından Balıkesir'in en küçük ilçesi konumundadır. Kuzeyinde ve batısında Burhaniye, kuzeybatısında Edremit Körfezi, güneyinde Ayvalık ve güneydoğusunda ise İzmir'in Bergama ilçesi ile sınır komşusudur. 2023 yılı nüfus istatistiklerine göre 17.556 kişilik toplam nüfusa sahip olan ilçe; Marmara, Balya ve Savaştepe'nin ardından ilin en az nüfuslu dördüncü ilçesidir. Gömeç, deniz seviyesinden ortalama 14 metre yükseklikte konumlanmış olup, Madra Dağı yakınlarında yer alan ve Mustafa Kemal Atatürk'ün silüetini barındıran Atatürk Kayaları, asırlık çınarları, özel zeytinleri ve meşhur koyun yoğurdu ile tanınmaktadır.
Tarih Öncesinden Günümüze Uzanan Zengin Geçmiş
İlçenin bilinen en eski adı Passawanda olup, daha sonraki süreçte Kisthene adıyla anılmıştır. Nüfus yapısı itibarıyla genellikle Boşnak kökenli vatandaşların yer aldığı bir toplum yapısına sahiptir. Tarihsel kökenleri oldukça eskiye dayanan Gömeç'te, yerleşim merkezinin kuzeyinde ve deniz kıyısında bulunan Kızçiftliği Höyüğü yer almaktadır. Erken Tunç Çağı'ndan itibaren kesintisiz yerleşim gören bu höyükte Prof. Dr. Engin Beksaç tarafından önemli arkeolojik incelemeler gerçekleştirilmiştir. Buradan elde edilen seramik buluntular, ilçenin MÖ 1200'den daha erken tarihlerden itibaren Ege Adaları ve Batı Ege kıyıları ile güçlü ticari ilişkiler kurduğunu göstermektedir. Ayrıca, tam yeri bilinmemekle birlikte ünlü coğrafyacı Amasyalı Strabon, Pyrrha adı verilen burun üzerinde Afrodit'e adanmış bir tapınak olan Aphrodision'un bulunduğunu belirtmektedir.
Ağaköy'den Gömeç'e ve Kurtuluş Mücadelesi
İlçe merkezi, yaklaşık 400-500 yıl önce günümüzdeki konumunun 1 kilometre batısında yer alan Balıbahçe mevkiinde Ağaköy adıyla kurulmuştur. Zaman içerisinde günümüzdeki yerine taşınan yerleşimin "Emrutabat" olan ismi zamanla "Armutova" şekline dönüşmüştür. Bölgede geçmişte yoğun olarak yapılan arıcılık faaliyetleri nedeniyle, bal peteği anlamına gelen Gömeç adı merkez yerleşim için tercih edilmiştir. Gömeç adı bucak merkezini, Armutova ise tüm bucağın adını temsil etmek üzere kullanılmıştır. Birinci Dünya Savaşı döneminde Yunan işgaline uğrayan Gömeç, 6 Eylül 1922 tarihinde bu işgalden kurtarılmıştır. Türk Kurtuluş Savaşı döneminde ise Ali Çetinkaya'nın komutasında ilçenin Karaağaç kasabasında Karaağaç Cephesi Komutanlığı kurulmuştur.
Madra Dağı'nın Eteğinde Tarım ve Turizm Eksenli Yaşam
Doğusunda Madra Dağı'nın yükseldiği Gömeç ilçesinde herhangi bir akarsu bulunmamaktadır. İlçe arazisinin %70'i dağlık, %30'u ise ovalık alanlardan meydana gelmektedir. Yıllık ortalama sıcaklığın 15-16 derece civarında seyrettiği ilçenin toplam kıyı şeridi uzunluğu 17.500 metredir. Bu sahil şeridinin 4.400 metresi Merkez, 10.600 metresi Karaağaç ve 2.500 metresi Keremköy kıyılarından oluşmaktadır. İlçenin yüksek kesimlerinde kızılçam ve yer yer fıstık çamı ormanları uzanırken, denize yakın alanlar tamamen zeytin ağaçlarıyla kaplıdır. Tarımsal faaliyetlerin temelini oluşturan zeytincilik, 11.150 hektarlık zeytinlik arazide yer alan 1.250.000 adet zeytin ağacı ile yürütülmektedir. Toplanan zeytinler sofralık olarak piyasaya sunulmakta ya da ilçede faaliyet gösteren 13 adet zeytinyağı fabrikasında işlenerek zeytinyağına dönüştürülmektedir. Zeytinin yanı sıra pamuk ve çeşitli sebzeler de yetiştirilmektedir. Son yıllarda Keremköy civarında yer alan yazlık sitelerle birlikte deniz turizmi de ilçede hızla gelişmektedir. Gömeç; Burhaniye'ye 18 km, Ayvalık'a 11 km, il merkezi Balıkesir'e 111 km, Susurluk'a 156 km, Bandırma'ya 201 km ve İzmir'e 165 km mesafede yer alarak Ege kıyı şeridinde ulaşım açısından kolay bir konumda bulunmaktadır.