Cumhuriyet'in Donanma Şehri: Gölcük
Gölcük, Kocaeli ilinin İzmit Körfezi'nin güney kıyısında yer alan, Cumhuriyet'in ilanından sonra modern kimliğine kavuşmuş önemli bir ilçesidir. Tarihsel gelişimi antik çağlarda eski Yunanlar ile Romalıların Bitinya (Bithynie) adını verdikleri bölgeyle başlasa da, kentin gerçek anlamda kuruluşu ve gelişimi Türkiye Cumhuriyeti dönemiyle birlikte şekillenmiştir. Samanlı Dağları'nın kuzey yamaçlarına kadar uzanan yerleşim, askeri donanma ve tersane kenti kimliğiyle Türkiye'nin en stratejik bölgelerinden biri haline gelmiştir.
Gölcük Tersanesi ve Donanmanın Kuruluş Hikayesi
Gölcük'ün bir askeri garnizon şehri olmasının ilk adımları 1925 yılında, yaralı Yavuz muharebe kruvazörünün tamir edilmesine karar verilmesiyle atılmıştır. Bu tamir süreci için doğan teknik gereksinimler doğrultusunda 1925 yılında bir havuz inşa edilmiş, Almanlar barakalar kurarak Yavuz'un onarımını gerçekleştirmiştir. Almanlar tarafından kurulan bu tesislerin satın alınmasıyla 1927 yılında askeri tersanenin temeli atılarak kentin çekirdeği oluşturulmuştur. Türk Deniz Kuvvetlerinin gelişimine paralel olarak 1938 yılında tersanede esaslı çalışmalara başlansa da, II. Dünya Savaşı bu çalışmalara engel olmuş; tersanenin gerçek anlamdaki büyük kalkınması ise 1950 yılından itibaren gerçekleşebilmiştir.
İdari Yapılanma ve Cumhuriyet Dönemi Gelişmeleri
Gölcük kazası, 9 Haziran 1936'da kabul edilen 3012 sayılı kanunla resmen kurulmuştur. Kazanın kuruluşu aşamasında elverişli devlet dairelerinin bulunmaması sebebiyle geçici olarak Değirmendere beldesindeki binalarda hizmet verilmeye başlanmıştır. Hükûmet Konağı'nın inşasının tamamlanmasının ardından 1938 yılında devlet teşkilatı Gölcük merkezine yerleşmiştir. Ancak 1942 yılında çıkarılan 3887 sayılı Özel İstimlak Kanunu kapsamında Hükûmet Konağı'nın istimlak sahasında kalması nedeniyle, hükûmet teşkilatı 1944 yılında yeniden Değirmendere'ye taşınmıştır. Değirmendere'de 10 yıl kalan idare, 4 Mart 1954 tarihli 6322 sayılı kanunla nihai olarak tekrar Gölcük merkezine nakledilmiştir. Günümüzde ilçe; merkez Gölcük ile birlikte Değirmendere, İhsaniye, Halıdere, Ulaşlı, Hisareyn ve Yazlık olmak üzere 6 belde ve 23 köyden oluşmaktadır.
Coğrafi Konum ve Ekonomik Yapı
Gölcük, 217 km²'lik yüzölçümü ve deniz seviyesinden ortalama 31 metrelik yüksekliği ile İzmit Körfezi'nin güney kıyılarında stratejik bir boğum üzerinde yer almaktadır. Donanma Komutanlığı ve Gölcük Tersane Komutanlığı'nın varlığı, kentin sosyal, kültürel ve ekonomik kalkınmasında lokomotif görevi üstlenmiştir. Sürekli göç alan ve değişen insan profili sayesinde ilçede zengin bir kültürel mozaik meydana gelmiştir. Cumhuriyet döneminde 93 Harbi göçmeni Gürcü Müslümanlar da Samanlı Dağları'na yerleştirilmiştir. Kentte gelişen güçlü sanayi kolları sebebiyle tarımsal faaliyetlere olan ilgi zamanla azalmıştır. Son olarak İhsaniye Beldesi sınırları içerisinde Ford Otosan otomotiv fabrikasının kurulması, ilçede çok büyük yeni iş imkanları yaratmış olsa da, yeşil alan tahsisleri ve ağır vasıta trafiği nedeniyle çeşitli dönemlerde ülke genelinde tartışmalara konu olmuştur.