Çoban Mustafa Paşa Camii

Çoban Mustafa Paşa Külliyesi, 16. yüzyılda Kocaeli'nin Gebze ilçe merkezinde, Bağdat Caddesi ve Şeftali Sokak üzerinde yer alan tarihi bir Osmanlı külliyesidir. Yavuz Sultan Selim’in kızı ve I. Süleyman'ın kardeşi Hafsa Sultan'la evli olan Çoban Mustafa Paşa tarafından yaptırılan bu nadide külliye, bölgenin en değerli kültürel miraslarından biridir.

Külliyenin Yapıları ve Mimari Özellikleri

Külliye; cami, türbe, medrese, tekke, kütüphane, imaret, dârüşşifâ, paşa odaları, kervansaray ile çarşı içerisindeki hamamdan oluşmaktadır. Kesin olmamakla birlikte Mimar Sinan tarafından inşa edildiği düşünülen külliye, geniş ve kapsamlı bir yapı topluluğuna sahiptir.

Stratejik Konumu ve Günümüzdeki Durumu

Anadolu’dan geçen kervanlar, hacı adayları ve doğuya yapılan seferlerde Osmanlı ordusunun buradan geçmesi nedeniyle külliye oldukça büyük bir alana kurulmuştur. Tarihi dokunun korunması amacıyla 2012 yılında başlayan restorasyon çalışmalarının tamamlanmasıyla birlikte, cami kısmı 2 Ocak 2015 tarihinde yeniden ibadete açılmıştır.

Osman Hamdi Bey'in Tablosu ve Sanatsal Değeri

Külliye, ünlü sanatçı Osman Hamdi Bey'e de ilham kaynağı olmuştur. Yapım tarihi tam bilinmeyen ancak 1880'li yıllarda yapıldığı sanılan Gebze’de Çoban Mustafa Paşa Külliyesi tablosunda, külliyede yer alan cami kubbe ve minareleri görülmektedir. Külliye, bir camiyle birlikte bir imarethane ve medrese de içerir. Osman Hamdi Bey'in Gebze'ye olan ilgisinin, Eskihisar'da bulunan babasının konağından kaynaklandığı bilinmektedir.