Fethiye Camii veya tarihi adıyla Teotokos Pamakaristos Kilisesi (Yunanca: Θεοτόκος ἡ Παμμακάριστος, "Tanrı'nın Kutsal Annesi"), İstanbul'un Fatih ilçesinin Çarşamba semtinde yer alan ve camiye çevrilmiş olan tarihi bir Rum Ortodoks kilisesidir. Bu önemli yapı, 13. yüzyıl sonlarında Bizans'ın önde gelen isimlerinden Mihail Glabas Tarkaniotes tarafından inşa ettirilmiştir. Yapı, taş ve tuğla karışımı duvarlarıyla hem Bizans hem de Antik Yunan mimari biçimlerinin izlerini taşımaktadır.
Patrikhane Dönemi ve Camiye Dönüştürülmesi
İstanbul'un Fethi'nden sonra, yapı 1455 yılından itibaren patrikhane olarak kullanılmaya başlanmıştır. Ancak Sultan III. Murad'ın saltanatı sırasında gerçekleştirilen İran savaşlarında Gürcistan ve Azerbaycan'ın fethedilmesi üzerine, bu fethin bir hatırası olarak camiye dönüştürülmüştür. Bu dönüşüm esnasında yapının özgün apsis kısmı yıkılmış ve yerine kıble yönüne uygun yeni bir mihrap yerleştirilmiştir. Ayrıca yapıya bir minare ve medrese de inşa ettirilmiştir.
Restorasyon Çalışmaları ve Modern Dönem
Cumhuriyet dönemine gelindiğinde müzeye dönüştürülen yapıda kapsamlı restorasyonlar gerçekleştirilmiştir. 1955 yılında Amerikan Bizans Enstitüsü tarafından yürütülen çalışmalarla caminin içindeki tarihi mozaik ve freskler yeniden açığa çıkarılmıştır. Bu çalışmalar kapsamında, yapıya sonradan eklenmiş olan kemer sökülmüş ve yerine yapının eski haline uygun sütunlar yerleştirilmiştir. Yapılan restorasyonların ardından tarihi eser, 1960'lı yıllarda yeniden cami olarak ibadete açılmıştır.
Mimari Detaylar ve Sanatsal Özellikler
Fethiye Camii'nin mimari yapısında taş ve tuğla karışımı malzeme kullanımı öne çıkmaktadır. Yapının hem dış duvarlarında hem de iç kısmındaki büyüleyici mozaiklerinde Grekçe yazılar göze çarpmaktadır. İki adet minaresi bulunan bu tarihi yapıda, Bizans ve Antik Yunan mimari biçimlerinin yanı sıra İslami dönem mimari ögeleri de harmanlanmıştır. Cami içerisindeki müezzin mahfili ve minber de görülmeye değer diğer sanatsal ve mimari unsurlar arasında yer almaktadır.