Kırklareli ili Vize ilçesinde yer alan Ferhat Bey Çeşmesi, bölgenin tescilli su yapılarından biridir. Ferhat Ağa Çeşmesi veya Kırklareli Kültür Varlıkları Envanteri'ndeki adıyla Cemilzade Mahmut Ağa Çeşmesi olarak da bilinen tarihi yapı, Ferhat Bey (Ağa) Hamamı'nın batısında konumlanmıştır. Yapının yakınında daha önce Ferhat Bey'in inşa ettirdiği bir caminin de bulunduğu ancak bu caminin günümüze ulaşamadığı tespit edilmiştir.
Çeşmenin Tarihçesi
Ferhat Bey Çeşmesi'nin inşa kitabesi bulunmamaktadır. Ancak yapının eski bir fotoğrafından doğu cephesinde yer aldığı anlaşılan ve günümüzde Kırklareli Müzesi bünyesinde sergilenen tamir kitabesi, çeşmenin banisi ve geçirdiği restorasyonlar hakkında bilgi vermektedir. Bu kitabeye göre yapı, Ferhat Bey (Ağa) tarafından yaptırılmıştır. II. Mahmud döneminde, Cemilzade Ahmet Ağa'nın büyük oğlu tarafından Hicri 1254 (Miladi 1838/1839) tarihinde onarılmıştır. Mimari özellikleri dikkate alındığında çeşmenin 16. yüzyılda inşa edildiği düşünülmektedir. Tarihi yapı, 11 Eylül 1991 tarihli ve 949 sayılı kararla korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmiştir.
Mimari Yapısı ve Özellikleri
Kare planlı ve tek cepheli bir sokak çeşmesi niteliği taşıyan eser, kireç harçlı tuğla örgü üzerine küfeki taşı malzeme kullanılarak inşa edilmiştir. Klasik mimaride sıkça rastlanan aynalık ve taslık gibi mimari ögelere bu çeşmede yer verilmemiştir. Yapıda dikdörtgen bir yalak ve yalağın sağında bir oturma sekisi yer almaktadır. Kubbe şeklindeki üst örtüsü ve saçak kısmının büyük bir bölümü geçmişte yıkılmış olmasına rağmen, daha sonra bütünüyle onarılmıştır.
Tarihi Tamir Kitabesi
Kırklareli Müzesi'nde sergilenen tamir kitabesinde şu dizeler yer almaktadır:
Cenabı Hazreti Mahmut Hanın Zıhl-i haddinde, Ferhat Bey aynı zemzem eğledi icra
Ruhu şad olsun Cemilzade Ahmet Ağanın, Kebir oğlu yeniden eyledi bu çeşme-i inşa
İdüp sarf-ı emvalini nice asar-ı hayra, Ulu pederi saye şahanede hayratlar ihya
Ziban-ı lüleden tarihi carî lafza ve manen, yapıldı 1254'te çeşme-i vala