Fatih Sultan Mehmet Mahallesi'nin Konumu ve Genel Yapısı
Fatih Sultan Mehmet Mahallesi, İstanbul'un Sarıyer ilçesinde, TEM otoyolunun hemen kenarında yer alan bir yerleşim bölgesidir. Eski adı Armutlu olan mahalle, coğrafi konumu itibarıyla otoyola yakın kısımları Büyük Armutlu, uzak kısımları ise Küçük Armutlu olmak üzere iki farklı bölgeye ayrılmaktadır. Mahallede bulunan evlerin büyük bir kısmının İstanbul Boğazı'nı gören bir manzaraya sahip olması coğrafi açıdan dikkat çeken bir özelliktir.
Tarihsel Gelişim ve Yapılaşma Süreci
Mahallenin geçmişi ve bugünkü durumuna ulaşan yapılaşma süreci önemli dönüm noktalarına sahiptir. 1962 yılında mahalle arazisinin büyük bir bölümü İstanbul Teknik Üniversitesi'ne (İTÜ) tahsis edilmiştir. Ancak sonraki yıllarda üniversite arazisinin işgal edilmesiyle kaçak yapılaşmalar başlamış ve bölge zamanla bir gecekondu mahallesine dönüşmüştür. Günümüzde Fatih Sultan Mehmet ve Armutlu mahallelerinde bulunan 1 milyon 317 bin metrekarelik alan İTÜ'ye ait olup, bu bölgede 5.000'den fazla kaçak yapının bulunduğu ve 35 bin ila 40.000 civarında kişinin bu binalarda yaşadığı tahmin edilmektedir.
Toplumsal Yapı ve Nüfus
Mahalle, çeşitli illerden gelen göçlerle şekillenmiş zengin bir nüfus yapısına sahiptir. Küçük Armutlu kısmında Tokat, Sivas, Amasya, Kahramanmaraş ve Tunceli'den yerleşen kayda değer bir Alevi nüfus yaşamaktadır. 2004 yılı verilerine göre mahalledeki kadınların okuryazarlık oranı %80 düzeyinde iken, çalışan kadınların oranı %10 seviyesindedir. İdari olarak muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilen mahallenin 2024 yılı itibarıyla tespit edilen güncel nüfusu ise 15.702 kişidir.
Ulaşım, Yakın Tarih ve Protestolar
Mahallenin farklı bölgeleri arasındaki ulaşım bağlantıları ve toplumsal hareketliliği de öne çıkan detaylar arasındadır. Büyük Armutlu bölgesi, Narin Köprüsü ile Etiler'e bağlanmaktadır. Bölgenin yakın tarihindeki en dikkat çeken olaylardan biri ise, 2000 yılındaki Hayata Dönüş Operasyonu'ndan tahliye edilen kişilerin ölüm orucu eylemlerine Küçük Armutlu'da devam etmesidir. Bu süreç nedeniyle mahalleye 'Direniş Mahallesi' adı da verilmiştir. Ayrıca mahalle genelinde yıkımları engellemek amacıyla sık sık protesto gösterileri gerçekleştirilmektedir.