Genel Bilgiler ve Tarihçe
Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, halk arasındaki bilinen adıyla İkinci Köprü, İstanbul Boğazı üzerinde Kavacık ile Hisarüstü arasında yer alan, Asya ve Avrupa kıtalarını ikinci kez birbirine bağlayan önemli bir asma köprüdür. Karayolları Genel Müdürlüğü'ne ait olan bu köprünün yapımına 4 Aralık 1985 günü başlanmış, temeli ise 29 Mayıs 1985 tarihinde atılmıştır. Dünyanın en büyük çelik asma köprüleri arasında 14. sırada yer alan bu devasa proje, 3 Temmuz 1988 tarihinde dönemin başbakanı Turgut Özal tarafından hizmete açılmıştır. Köprüden geçen ilk araç ise Turgut Özal'ın resmi otomobili olmuştur.
Proje Ortakları ve Yapım Süreci
Köprünün proje hizmetleri İngiliz Freeman, Fox ve Partners firması ile BOTEK Boğaziçi Teknik Müşavirlik A.Ş. firması tarafından yerine getirilmiştir. Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'nün inşaatını ise Türkiye'den STFA, Japonya'dan Ishikawajima Harima Heavy Industries Co. Ltd., Mitsubishi Heavy Industries Ltd. ve Nippon Kokan K. K. şirketlerinin oluşturduğu konsorsiyum üstlenmiştir. Bu konsorsiyum inşaatı 125 milyon dolar karşılığında üstlenmiş olup, projenin toplam yapım maliyeti 380.000.000 ABD Doları olarak gerçekleşmiştir.
Teknik ve Yapısal Özellikler
Köprünün ankraj blokları arasındaki uzunluğu 1.510 metre, orta açıklığı 1.090 metre, genişliği 39 metre, denizden yüksekliği ise 64 metredir. Kulelerin yüksekliği, temel betonu üst kotundan başlamak üzere 102,1 metredir. Kule temelleri 14 m x 18 m boyutunda ve ortalama 6 m yüksekliğinde olup, zemin durumuna göre yer yer kademeli olarak proje kotundan 20 m daha derine inilmiştir. Kuleler yüksek mukavemetli berkitmeli çelik panellerin birbirine bulonlanmasıyla 8 kademe halinde monte edilmiştir. Çiftli tertiplenmiş dikey askı kabloları sayesinde, gerektiğinde kablolardan biri kolayca değiştirilebilmektedir. 8 şeritli (dört gidiş, dört geliş) kutu kesitli tabliyenin aerodinamik biçimi rüzgar yükünü azaltmaktadır.
Ulaşım, Trafik Verileri ve Geçiş Kısıtlamaları
Edirne-Ankara arasındaki Trans European Motorway (TEM) otoyolunun bir parçası olan köprü, İstanbul'un en yoğun geçiş noktalarından biridir. Sadece 2024 yılında köprüden geçen araç sayısı 71 milyon 814 bin 940 olarak gerçekleşmiştir. Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'nü; 1. sınıf araçlar, kamyon ve otobüsler hariç olmak üzere 2. sınıf araçlar, turizm, personel, okul gibi tüm servis araçları, karavanlar, toplu taşıma araçları (İETT ve Halk Otobüsü, Otobüs A.Ş. vb. Taksi dolmuş) ve KGM'den izinli kamu kurum ve kuruluşlarının resmi plakalı hizmet araçları kullanabilmektedir. Bu izinlerin dışındaki 2., 3., 4. ve 5. sınıf araçlar ile kimyasal ve tehlikeli madde taşıyan araçların Yavuz Sultan Selim Köprüsü'nü kullanması zorunludur.