Türkiye'nin En Geniş Coğrafi Bölgesi: Doğu Anadolu
Doğu Anadolu Bölgesi, Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinden biridir. Anadolu topraklarındaki konumunda doğuda yer alması nedeniyle Birinci Coğrafya Kongresi tarafından 1941 yılında böyle isimlendirilmiştir. Ülkenin, nüfus yoğunluğu ve nüfusu en az olan bölgesidir. Bunda bölgenin yüzölçümünün büyük olması başlıca etkilerindendir. Doğu Anadolu Bölgesinin yüzölçümü 164.000 km²dir ve yüzölçümü bakımından Türkiye topraklarının %21′ini kaplar. 2021 yılındaki nüfus sayımına göre bölgenin nüfusu 6.513.106 kişidir. Nüfus bakımından en büyük il Van, yüz ölçümü bakımından en büyük il ise Erzurum'dur. Bölgede Erzurum-Kars Bölümü, Yukarı Fırat Bölümü, Yukarı Murat-Van Bölümü ve Hakkâri Bölümü olmak üzere dört bölüm bulunur.
Benzersiz Akarsular, Ovalar ve Göller
Bölgenin fiziki yapısında üç büyük çöküntü kuşağı yer almaktadır. Birinci çöküntü kuşağını Ardahan, Göle ve Çıldır Gölü; ikinci çöküntü kuşağını Erzurum, Erzincan, Pasinler, Horasan ve Iğdır ovaları; üçüncü çöküntü kuşağını ise Malatya, Elazığ, Bingöl, Muş ve Van Gölü çanakları ile bu çanaklar içerisinde yer alan ovalar oluşturur. Bölgede yer alan Aras ve Kura nehirleri sularını Türkiye toprakları dışarısında Hazar Denizi'ne dökerken; Fırat, Dicle ve Zap nehirleri sularını yine Türkiye dışarısında Basra Körfezi'ne boşaltır. Yükselti ve eğimlerinin fazla olması sebebiyle akarsuların hidroelektrik enerji potansiyeli oldukça yüksektir. Bölgedeki fay hatları üzerinde göller oluşmuştur. Türkiye'nin en büyük gölü olan Van Gölü başta olmak üzere Çıldır, Nazik, Erçek, Hazar, Balık Gölü ve Bulanık gölleri bölge sınırları içerisinde yer alan önemli sulak alanlardır.
Karasal İklim ve Bölgesel Bitki Örtüsü
Bölgedeki iklim genel olarak karasal iklimdir. Sadece iki ilde, Elâzığ ve Malatya illerinde bozkır bitki örtüsü görülür. Van Gölü'nün etkisi sayesinde Bitlis ve Van illerinin Van Gölüne kıyısı olan ilçeleri (Tatvan, Ahlat, Adilcevaz, Erciş, Muradiye, Tuşba, İpekyolu, Edremit, Gevaş) ılıman bir iklime sahiptir. Erzurum ili kışları soğuk olmasına rağmen yazları yeşil bitki örtüsüne sahiptir. Karasal iklim koşullarında kışın yağan karlar erimeden uzun süre yerde kaldığı için akarsuların debileri azalmaktadır. İlkbahar ve yaz aylarında eriyen karlar ise akarsuların debilerinin yükselmesine ve coşkun bir şekilde akmasına yol açar.
Ekonomi, Tarım ve Zengin Yer Altı Kaynakları
Sanayi kuruluşları yetersiz olan Doğu Anadolu Bölgesi halkı geçimini, başta hayvancılık olmak üzere tarımdan sağlar. Bölgenin hayvancılığa çok elverişli olan Erzurum-Kars Bölümü'nde yüksek nitelikli sığırlar yetiştirilir. Çok sayıda küçükbaş hayvan besleyen göçer aşiretler yazın sürülerini bölgenin öteki kesimlerindeki yüksek yaylalarda otlatır. Bitkisel üretime elverişli alanlar, bölge yüzölçümünün ancak %10'unu kaplar. Bu alanın büyük bölümünde tahıl ekimi yapılır. Tahıldan başka baklagiller, şeker pancarı, meyve, sebze, pamuk ve az miktarda da tütün yetiştirilir. Pamuk yetiştirilen kuytu Iğdır, Malatya ve Elâzığ ovalarının yanı sıra Erzincan Ovası ile Van Gölü çevresinde meyve bahçeleri çok yer tutar. Yeraltı kaynakları bakımından oldukça zengin sayılan bölgede; Afşin ve Elbistan'da linyit, Hekimhan ve Divriği yörelerinde demir, Alacakaya yöresinde krom, Maden yöresinde bakır, Keban ve Baskil yöresinde de gümüşlü kurşun, Erzurum-Aşkale'de Bor madeni yatakları bulunmaktadır. Keban ve Karakaya hidroelektrik santralleri, Afşin-Elbistan A Termik Santrali ve Afşin-Elbistan B Termik Santrali bölgenin başlıca enerji üretim kuruluşlarıdır.