Kocaeli iline bağlı bir ilçe olan Darıca, Marmara Bölgesi'nde, İzmit Körfezi'nin kuzeybatı kıyısında yer alan ve Kocaeli Yarımadası'nın güney ucunda konumlanan tarihi bir yerleşimdir. Yaklaşık 16 kilometre uzunluğunda bir sahil şeridine sahip olan ilçe, Kocaeli Penepleni'nin genel yapısına uygun olarak dolomitik-kalkerli formasyonlara sahiptir. Doğusunda Gebze'ye bağlı Eskihisar, batısında İstanbul'un Tuzla ilçesi, kuzeyinde ise Gebze yer almaktadır. Ortalama 104 metre rakıma sahip olan bu kıyı bölgesi, birinci derece deprem kuşağında bulunmaktadır.
Antik Çağ ve Bizans Dönemi Mirası
Bölgenin bilinen en eski yerleşimcileri, Trakya üzerinden Anadolu'ya göç eden Frigler ve Misyalılardır. MÖ 378'de bölgeye hâkim olan Bithynler, Kocaeli Yarımadası'nda bağımsız bir krallık kurmuşlardır. Roma ve Bizans imparatorlukları döneminde deniz ticaret yollarının güvenliğini sağlamak amacıyla bölgeye özel önem verilmiş ve limanı koruyan bir karakol kalesi olarak Darıca Kalesi inşa edilmiştir. Tarihi kayıtlarda Tararion veya Toricion isimleriyle anılan bu kaleden günümüze yalnızca tek bir burç ulaşabilmiştir. Bizans'ın antik yol örgütü listelerinde ise yerleşimden Kalos Agros (Güzel Arazi) olarak bahsedilmiştir.
Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi Tarihi
Darıca, 1329 yılında Bizans İmparatoru III. Andronikos ile yapılan Pelekanon Muharebesi sonrasında Orhan Gazi döneminde Osmanlı topraklarına dahil olmuştur. Fetret Devri'nde kısa bir süre yeniden Bizans hâkimiyetine girse de Çelebi Mehmed'in komutanlarından Gazi Timurtaşoğlu Umurbey tarafından kesin olarak Osmanlı idaresine alınmıştır. Yerel halkın silahlı çatışmaya girmeden kendi rızasıyla teslim olması ("ahd u eman" suretiyle), bölgedeki gayrimüslim nüfusun Cumhuriyet'in ilk yıllarına kadar kültürel dokusunu sürdürmesine zemin hazırlamıştır. 17. yüzyılda bölgeyi ziyaret eden Evliya Çelebi, Seyahatnamesinde yerleşimden Dar Uca olarak bahsetmiş ve kalede sivil halkın yaşadığını aktarmıştır. Millî Mücadele yıllarında kısa süreli işgallere maruz kalan Darıca, yerel milis kuvvetlerinin (Kuvâ-yi Milliye) direnişiyle 26 Haziran 1921'de tamamen kurtarılmış; 1923 yılındaki nüfus mübadelesiyle de Selanik, Yanya, Manastır, Drama, Kavala ve Girit'ten gelen Müslüman Türk mübadiller buraya yerleştirilmiştir.
Ekonomi, Sanayi ve Görülmeye Değer Yerler
Tarih boyunca hububat tarımı, bağcılık, zeytincilik ve balıkçılıkla geçinen Darıca'da, 16. yüzyıldan itibaren İstanbul'un kireç ihtiyacını karşılayan kireçhaneler faaliyet göstermiştir. 20. yüzyılın başlarında 1904'te Büyükliman'da buharla çalışan bir un fabrikası, 1910'da ise Taş Liman mevkiinde sonradan OYAK Çimento bünyesine katılan Arslan Osmanlı Anonim Şirketi çimento fabrikası kurulmuştur. Günümüzde tarım alanları daralsa da coğrafi işaret başvurusu olan Darıca Enginarı ilçede sembolik olarak üretilmeye devam etmektedir. Bölgenin en önemli turistik değeri ise 1993 yılında iş insanı Faruk Yalçın'ın girişimleriyle kurulan, 200.000 metrekare alana yayılan ve 200'ü aşkın hayvan türü barındıran Faruk Yalçın Hayvanat Bahçesi ve Botanik Parkı'dır.