Eski Tunç Çağı'ndan Günümüze Ulaşan Köklü Bir Tarih
Afyonkarahisar il merkezinin 25 km doğusunda, düz bir arazi üzerinde konumlanan Çobanlar ilçesinin tarihi Eski Tunç Çağı'na kadar uzanmaktadır. Akarçay Nehri kenarında yer alan höyükler bölgedeki en eski yerleşimlerin izlerini taşır. Bugünkü Kocaöz (Feleli) Köyü sınırlarında kurulan antik Anabura kenti, bu bölgenin en önemli tarihi alanlarından biridir. Nitekim günümüzde Afyon Arkeoloji Müzesi'nde sergilenen ünlü Artemis heykeli de buradan çıkarılmıştır. İlçe merkezinde yer alan ve tipik Osmanlı mimarisinin zarafetini yansıtan avlulu evler ise ziyaretçilerin ilgisini çeken estetik unsurlardandır.
Kuruluş Rivayetleri ve Tarihsel Gelişim Süreci
İlçenin kuruluşuna dair kaynaklarda çeşitli rivayetler yer almaktadır. Bir rivayete göre Danişmentlileri oluşturan Avşar boylarının Süleymanlı koluna mensup bir grubun bölgeye yerleştiği; Çobanlar, Işıklar ve Sülümenli beldelerinin kardeş olan kurucular tarafından tesis edildiği anlatılır. Diğer bir rivayette ise Bizanslılardan Türklere geçen bölgenin Dulkadiroğulları Beyliği'ne bağlı Oğuzların Avşar boyunun Civanşirli kolu (Selmanlı, Sülümenli, Süleymanlı aşireti) tarafından kurulduğu belirtilir. Kanuni Sultan Süleyman dönemi vergi kayıtlarında 'Çobanlar-ı kebir' (Büyük Çobanlar) olarak adlandırılan yerleşim, 1926 yılında Mareşal Fevzi Çakmak ve Ali Çetinkaya Paşalar tarafından nahiye yapılmış, 1955'te belediyeye, 20 Mayıs 1990'da ise ilçe statüsüne kavuşmuştur.
Nazım Hikmet'in Diliyle Çobanlar ve Coğrafi Konumu
Deniz seviyesinden ortalama 992 metre yükseklikte yer alan ve 165 km² yüzölçümüne sahip olan Çobanlar, edebiyat dünyasında da yer edinmiştir. Ünlü şair Nâzım Hikmet, Kuvay-i Milliye Destanı'nda Akarçay Nehri'nden ve Büyükçobanlar Köyü'nden bahseterken nehrin, haşhaşların arasından süzülüp konya tren hattına rastlayarak solunda Büyükçobanlar Köyü'nü bırakıp gidişini tasvir eder. Coğrafi komşuları olarak kuzeyinde Bayat, kuzeydoğusunda İscehisar, güneydoğusunda Çay ve doğusunda Bolvadin ilçeleri yer alan bölge, Afyonkarahisar ovasının tarımsal merkezlerinden biridir.
Ekonomik Yapı, Şeker Pancarı ve Meşhur 'Patpat' Üretimi
İlçenin geniş ve verimli topraklarının büyük bölümü sulanmakta olup bölge halkının temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Çobanlar, Afyon Şeker Fabrikası'nın en büyük pancar deposu konumundadır ve bölgedeki tarımsal faaliyette şeker pancarı ekimi en ön sırada yer alır. İlçede özel sektöre ait iki un fabrikası ile bir tekstil fabrikası istihdama katkı sunmaktadır. Çobanlar'ın en özgün yönlerinden biri ise Türk otomotiv sanayisinin en ilginç araçlarından olan 'Patpat' üretimidir. Taşımacılık ve tarım işlerinde yoğun olarak kullanılan, römork ile pikap karışımı bu özel araçlar, ilçedeki küçük yerel atölyelerde büyük bir ustalıkla imal edilmektedir.