Coğrafi Konumu ve Doğal Güzellikleri
Çay ilçesi, İç Ege Bölgesi'nde; Ege, Akdeniz ve İç Anadolu bölgelerinin kesiştiği stratejik bir noktada yer almaktadır. Afyonkarahisar il merkezine 48 kilometre uzaklıkta bulunan ilçe, Sultan Dağları'nın kuzey eteklerinde kurulmuştur. Sultan Dağları ve Karakuş Dağları ile engebeli bir yapıya sahip olan bölgede, deniz seviyesinden ortalama yükseklik 1.038 metredir. İlçenin kuzeyinde doğal bir sınır oluşturan Akarçay Nehri ile Afyon Ovası'nın bir bölümü de ilçe sınırları içerisindedir.
Çay'ın doğal güzellikleri arasında Eber Gölü'nün güneybatı kesimi ile Karamık Gölü öne çıkmaktadır. Bu göllerde sazan ve turna balığı avcılığı ile çeşitli kuş avcılığı yapılmaktadır. Ayrıca yöredeki Çağlayan Parkı ve Şelalesi, Kanlı Yer Kavaklığı ve Kardelen Parkı bölgenin dikkat çeken mesire yerleri arasında yer almaktadır.
Eski Tunç Çağı'ndan Günümüze Köklü Tarihi
İlçenin köklü geçmişi Eski Tunç Çağı'na kadar uzanmaktadır. Tarih boyunca antik yolların kavşak noktasında yer alan bölge, MÖ 301 yılında Mısır, Suriye ve Trakya krallarının birleşik ordusu ile Antigonos Hanedanlığı arasındaki ünlü İpsos Savaşı'na ev sahipliği yapmıştır. Haçlı Savaşları sırasında yakılıp yıkılan kente, 1155 yıllarında Selçuklu Devleti tarafından Oğuz Türkleri yerleştirilmiş ve adı "Çay Değirmeni" olarak değiştirilmiştir. Selçuklu Sultanı III. Gıyaseddin Keyhüsrev'in ardından sırasıyla Eşrefoğulları, Sahipataoğulları ve Germiyanoğulları yönetimine giren bölge, Germiyan Beyi I. Yakup'un vasiyetiyle II. Murad döneminde Osmanlı topraklarına katılmıştır. İlçe, Kurtuluş Savaşı sırasında kısa süreli Yunan işgalinin ardından 24 Eylül 1921'de kurtarılmış ve 1 Nisan 1958'de ilçe statüsü kazanmıştır.
Selçuklu Dönemi Eserleri ve Mimari Miras
Selçuklu döneminden günümüze ulaşan zengin mimari miras, ilçenin en önemli kültürel değerlerindendir. 1278 yılında Yusuf bin Yakup tarafından inşa ettirilen Taş Medrese (günümüzde Sultan Alâeddin Camii olarak da bilinir), Taş Han ve Taş Cami, ilçenin günümüzde de aktif olarak kullanılan en kıymetli tarihi yapıları arasındadır.
Çay Mutfak Kültürü ve Yöresel Lezzetler
Çay'ın zengin mutfağında özellikle düğün ve mevlit yemekleri büyük önem taşır. Yörede katmer ve haşhaşlı lokul sofraların vazgeçilmezleri arasındadır. Ayrıca etli yaprak sarması, kuru biber sarması, bamya çorbası ve peynirli börek Çay mutfağının diğer seçkin lezzetleridir. Bu özel lezzetler, tek bir kap içerisinden sunulan ve "davet" adı verilen geleneksel yemek menülerinin ana unsurlarını oluşturur.