Amasya'nın Merzifon ilçesinin merkezinde yer alan Çelebi Mehmet Medresesi (Sultaniye Medresesi), 1414-1415 tarihleri arasında Osmanlı padişahı I. Mehmed'in emri ile Ebu Bekr b. Muhammed el-Müşeymeş tarafından inşa edilmiştir. Yapı, Çelebi Mehmet Medresesi Camii'nin hemen yan tarafında yer almakta olup, ilk müderrisi ise Ferîdüddîn-i Dîvânî'dir.
Mimari Özellikleri ve Tarihi
Medrese kare planlı olarak kesme taştan inşa edilmiştir ve içerisinde 20 adet hücre barındırmaktadır. Yapıyı mimari tarihi yönünden inceleyen ilk kişi Profesör Gabriel'dir. Profesörün 1930 yılında yaptığı araştırmalara göre, yapının kitabesindeki yapılış tarihi Hicri 817'dir (Miladi 1414-1415). Medresenin büyük bir giriş kapısı vardır; bu girişin orijinal kapıları günümüzde Ankara Etnografya Müzesi'nde sergilenmekteyken, bugün giriş kısmında Merzifon Belediyesi tarafından sonradan yaptırılan kapılar bulunmaktadır. Yapı, 1418-1419 yılları arasında Emin Onuroğlu Ali Bey tarafından onarımdan geçirilmiştir.
Girişteki Saat Kulesi
Medresenin giriş kapısı üzerinde, 1866 yılında Amasya Mutasarrıfı Ziya Paşa tarafından yaptırılan silindirik tuğla gövdeli bir saat kulesi bulunmaktadır. Bu saat kulesinin gövdesi silindir yapıda, kadranı ise dairesel formdadır.
Sosyal ve Kültürel Rolü
Tarihi medrese binası, 1950'li yıllardan itibaren çocuk ve halk kütüphanesi, belediye deposu, musiki dershanesi, düğün salonu ve Kuran kursu gibi çeşitli amaçlarla kullanılmıştır. Günümüzde ise bu tarihi mekan, sosyal ve sanatsal faaliyetlerin gerçekleştirildiği bir alan olarak hizmet vermektedir.