Bitlis ilinin Güroymak ilçesine bağlı olan Çayarası Köyü, Doğu Anadolu Bölgesi'nde, deniz seviyesinden 2044 metre yükseklikte konumlanmış tarihi ve coğrafi öneme sahip bir yerleşim yeridir. Doğal yapısı ve köklü geçmişi ile dikkat çeken köy, bölgenin kültürel ve tarihi yapısını yansıtan karakteristik özellikler taşımaktadır.
Çayarası Köyü'nün Tarihçesi
Köyün bilinen eski adı 1928 yılı kayıtlarında Şeyxan olarak geçmektedir. Bu isim Kürtçede "şeyhler" anlamına gelen "şêxan" sözcüğünden türetilmiştir. İdari yapısı zaman içinde değişiklik gösteren yerleşim, 4 Temmuz 1987 tarih ve 19507 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 3392 sayılı '103 İlçe Kurulması Hakkında Kanun' uyarınca Bitlis Merkez ilçesinden ayrılarak Bitlis'in yeni kurulan ilçesi Güroymak’a bağlanmıştır.
Coğrafi Konumu ve Ulaşım
Çayarası Köyü, Bitlis il merkezine 52 km, bağlı olduğu Güroymak ilçe merkezine ise 24 km uzaklıkta, ilçenin güney kesiminde yer almaktadır. Köye ulaşım sağlamak isteyenler için ulaşım bağlantısı, güneydeki D.300 numaralı Muş-Bitlis (Hasköy-Güroymak) devlet yoluna 19.8 km'lik bir köy yoluyla sağlanmaktadır.
Nüfus ve Yönetim Yapısı
Köyün nüfusu yıllara göre değişkenlik göstermiştir. 1965 yılında 504 olan nüfus, 1985'te 619'a, 1990 yılında ise en yüksek seviyesi olan 728 kişiye ulaşmıştır. Sonraki yıllarda düşüş eğilimi gösteren nüfus, 2000 yılında 416'ya gerilemiş, 2022 yılı verilerine göre ise 386 kişi olarak kaydedilmiştir. İdari olarak muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilen köy, geleneksel yapısını sürdürmektedir.