Karadeniz Sınırında Tarihi Bir Yerleşim: Çamlıkaya
Çamlıkaya, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı olan ve Karadeniz Bölgesi coğrafi sınırları içerisinde konumlanan tarihi bir kırsal mahalledir. Rakımı 1148 metre olan yerleşim, Erzurum il merkezine 173 km, İspir ilçe merkezine ise 31 km uzaklıkta yer almaktadır. Coğrafi olarak İspir'in kuzeydoğusunda konumlanan Çamlıkaya Mahallesi'ne, D.050 numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yolundan ayrılan 3,8 kilometrelik bir köy yolu ile ulaşım sağlanmaktadır.
Çamlıkaya'nın Tarihçesi ve İdari Dönüşümü
Çamlıkaya yerleşiminin tarihi kayıtları oldukça eskiye dayanmaktadır. Yerleşimin eski adı 1828 yılı kayıtlarında Ermenicede "kızılcıklı" anlamına gelen Hunud, 1910 yılı kayıtlarında ise Hunut olarak geçmektedir. 1893 yılı Osmanlı kaynaklarında İspir Kazası'nın 12 nahiyesinden biri olarak adı geçen yerleşim, 1954 yılında belediye statüsü alarak beldeye dönüşmüştür. Başyurt, Düztepe, Yavuzlar ve Merkez mahallelerinden oluşan bu belde belediyesi, 2008 yılında yayımlanan kanunla kaldırılmıştır. Erzurum'un 1993 yılında büyükşehir statüsü kazanmasının ardından, 2012 yılında çıkarılan 6360 Sayılı Kanun çerçevesinde tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmış ve Çamlıkaya, İspir Belediyesi'nin resmi bir mahallesi haline gelmiştir.
Tarihsel Demografi ve Nüfus Yapısı
Kayıtlar, Çamlıkaya'nın yüzyıllar boyunca hareketli ve çok kültürlü bir nüfus yapısına sahip olduğunu göstermektedir. 1642 tarihli avarız defterine göre yerleşimde 18 Müslüman hane, 23 Hristiyan hane ve 4 askeri görevli bulunmaktaydı. 1835 yılında erkek nüfusun tespiti amacıyla yapılan nüfus sayımında yerleşimde 648'i Müslüman ve 78'i Hristiyan olmak üzere toplam 726 erkek nüfus kaydedilmiştir. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları kapsamındaki nüfus sayımında ise köyde 803'ü Müslüman olmak üzere toplam 900 erkek nüfusun yaşadığı tespit edilmiştir. Sonraki dönemlerde nüfus değişimleri devam etmiş; yerleşim nüfusu 1985 yılında 2.659, 2000 yılında 1.930 iken göç hareketleri sebebiyle zamanla azalarak 2021 yılında 571 kişiye gerilemiştir.
Ulaşım ve Konum Avantajları
Karadeniz Bölgesi'nin yeşil ve engebeli coğrafyası içinde yer alan Çamlıkaya, Bayburt ile Artvin'i birbirine bağlayan İspir-Yusufeli devlet yoluna yakınlığı sayesinde ulaşılabilir bir konumdadır. Doğa ile iç içe, tarihi geçmişini koruyan yapısıyla Çamlıkaya Mahallesi, İspir ve Erzurum bölgesinin zengin idari ve demografik geçmişini gözlemlemek isteyen ziyaretçiler için önemli bir kırsal duraktır.