Tarihçesi ve Önemi
Bursa Muradiye Camii, 15. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı padişahı II. Murad tarafından yaptırılmıştır. Bu yapı, Bursa'da Osmanlı padişahları adına inşa edilen camilerin sonuncusu olma özelliğini taşımaktadır. Caminin dış cephesindeki taş ve tuğla işçiliği, kündekari tekniğiyle üretilmiş ahşap kapısı, iç mekanlardaki İznik çinileri ve Edirnekâri tavan süslemeleri sanat tarihi açısından büyük bir önem arz etmektedir. Yapı, 2014 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne "Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu'nun Doğuşu" adıyla giren dünya miras alanının altı bileşeninden biri olan Muradiye Külliyesi'nin ana yapısıdır.
Yapım Süreci ve Geçirdiği Değişimler
Caminin cümle kapısı üzerinde yer alan celî sülüs hatlı mermer kitabeye göre, inşası Sultan II. Murad'ın emriyle Hicri 828 yılının Receb ayında (1425) başlatılmış ve Hicri 830 yılının Muharrem ayında (1426) tamamlanmıştır. Yapının mimarı kesin olarak bilinmemektedir. Tarih boyunca çeşitli yangınlar geçiren caminin orijinal mihrabı 18. yüzyılın başlarındaki yangında hasar görmüş ve rokoko usulünde yeniden yapılmıştır. Orijinal minberi de bir yangında harap olduğu için, yerine 1897 yılında yapılan bir minber yerleştirilmiştir. Caminin beden duvarları üzerinde yükselen iki minaresinden batı yönündeki, 1855 Bursa depreminde yıkılmış ve 1904 yılında yeniden inşa edilmiştir. Ayrıca, 20. yüzyılın başlarında yapılan onarımlar sırasında doğu ve batı kanatlarındaki birer pencere kapı haline dönüştürülmüştür.
Mimari ve Süsleme Özellikleri
Tuğla ve moloz taş kullanılarak inşa edilen Muradiye Camii, zaviyeli (kanatlı) camiler tipindedir ve planı Orhan Bey Camii planına benzemektedir. Yapının önünde beş gözlü bir son cemaat yeri bulunur; bu kısmın revak cepheleri tuğla geometrik desenlerle ve gök mavisi yıldız biçiminde çinilerle süslenmiştir. Girişin sağ tarafında II. Murad'ın düşmanlarını yıldırım gibi çarpan bir padişah olduğunu simgeleyen mavi çiniden iki yıldırım işareti yer alır. Çivi ve tutkal gibi bağlayıcılar kullanılmadan yapılan kündekârî ahşap giriş kapısı son cemaat yerinin ortasında yer alır ve üzerinde celî sülüs kitabe bulunur. Giriş holünün üzerinde yerden yaklaşık 6,5 metre yükseklikte yer alan asma kata sağ eyvandaki bir kapıdan çıkılmaktadır. Caminin iki minaresinden doğudakinin girişi dışarıdan, batıdakinin girişi ise asma kattan sağlanan bir yolla yapılmaktadır.
İç Mekan Detayları ve Restorasyon
Caminin giriş tavanı ile ana mekan duvarlarının alt kısımları lacivert renkli altıgen çinilerle bezelidir. Eyvan kemer ayaklarında celî sülüs hatla yazılmış besmele, batı eyvanının kıble duvarında ise hattat Ömer Vasfi Efendi tarafından sülüs hatla yazılmış Bakara Suresi 149. ayetinin meali olan "Yüzünü Mescid-i Haram tarafına çevir" yazısı yer alır. Mihrabın batısındaki duvarda ise 17. yüzyıl sonuna ait bir Kabe örtüsü bulunmaktadır. Cami, 2013-2014 yılları arasında Bursa Büyükşehir Belediyesi ve Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından restore edilmiştir. Bu çalışmalar kapsamında kurşun çatı örtüsünün bozuk kısımları yenilenmiş, iç ve dış cepheler çimentodan arındırılmış, kubbelerdeki çatlaklar giderilerek 160 metrekarelik alan Horasan harcıyla sıvanmış ve son cemaat kısmı ile giriş kapısı düzenlenmiştir.