Burgazada Coğrafyası ve Genel Özellikleri
İstanbul'un Prens Adaları arasında büyüklük bakımından üçüncüsü olan Burgazada (diğer adıyla Antigoni), Adalar ilçesine bağlı bir mahalledir. Yuvarlak bir biçimde olan adanın genişliği yaklaşık 2 kilometredir. Ada üzerindeki tek yükselti, 176 metre yüksekliğindeki Bayrak Tepe'dir. Çam ormanları, sahilleri ve zarif ahşap köşkleriyle öne çıkan adanın 5 metre yakınında, deniz altından kayalarla adaya bağlı olan Kumbaros adı verilen bir adacık yer almaktadır. Ayrıca en az 1 kilometre genişliğindeki boğaz, Heybeliada'yı Burgaz Adası'ndan ayırmaktadır.
Burgazada'nın Köklü Tarihi ve Geçmişi
Antikçağ yazarlarının Erebinthus, Bizanslı yazarların ise Therebintos veya Panormos olarak adlandırdığı ada, tarihi boyunca farklı isimlerle anılmıştır. Büyük İskender'in generali ve Demetrios'un babası olan Antigone buraya büyük bir kale yaptırmış, bu nedenle ada öncelikle onun adıyla anılmıştır. Daha sonra ise Yunanca kale veya burç anlamına gelen Burgaz (Pyrgos) ismini almıştır. Tarihsel olarak Ortodoks kilisesinin en saygın patriklerinden Methodios'un ikonakırıcılar tarafından adadaki bir mahzende yedi yıl hapsedildiği söylenmektedir; bugün bu mahzenin üzerinde Ayios İoannis Kilisesi bulunmaktadır. 17. yüzyılda Evliya Çelebi'nin yazdığına göre, ada halkı az sayıda Rum, Yahudi ve Ermenilerden oluşmaktaydı. Günümüzde ise adanın nüfusunun büyük bir oranını Türkler oluştururken, İstanbullu Yahudilerin de adadaki varlığı bilinmektedir.
Görülmesi Gereken Yerler ve Kültürel Miras
Çağdaş Türk edebiyatının en önemli hikayecilerinden Sait Faik Abasıyanık, hayatının bir bölümünü Burgazada'da geçirmiş ve eserlerinde adaya geniş yer ayırmıştır. Yazarın adadaki evi günümüzde Sait Faik Müzesi adıyla müze haline getirilmiştir. Adanın en popüler ziyaret noktalarından biri olan Kalpazankaya, batı yönünde yer alan bir tepedir ve günbatımını izlemek için en güzel noktalardan biridir. Bu tepede bir restoran bulunmakta olup, Türkiye'deki ilk kalp paranın burada basıldığı söylenmektedir. Adanın güney kıyısından yükselen dik bir yamacın üstündeki Bayrak Tepe'de ise tarihi Hristos Manastırı konumlanmaktadır. Bunların yanı sıra, adada 1928 yılında kurulan ve Türkiye'nin en eski sağlık kurumlarından biri olan Burgaz Adası Sanatoryumu ile adanın sol yamacında Avusturyalı rahip ve rahibelerin yaşadığı Avusturya Lisesi'ne ait binalar bulunmaktadır. Adanın zarif ahşap köşklerinin en çok korunduğu yerler ise sahil ve tepenin Kaşıkadası ile Heybeliada'ya bakan eteğindeki sokaklardır.
Burgazada'da Ulaşım, Yaşam ve Doğa
Burgazada'ya ulaşım, İstanbul Şehir Hatları, Mavi Marmara ve Turyol firmalarının düzenli seferleriyle sağlanmaktadır. Kabataş'tan kalkan vapurlarla yaklaşık 1 saatte, Bostancı'dan kalkan motorlarla ise 30 dakikada adaya ulaşmak mümkündür. Ada içi ulaşım bisiklet ve elektrikli araçlar ile sağlanmakta olup, geçmişte kullanılan atlı faytonlar kaldırılmıştır. Vapur iskelesinden inip sola dönerek sahili takip ettiğinizde adanın eski plajına ve yan yana sıralanmış birçok balık lokantasına ulaşabilirsiniz. Adanın doğal yapısını oluşturan kızılçam ormanları, 6 Ekim 2003 tarihinde yaşanan büyük bir yangınla hasar görse de, ada halkı, belediye ve sivil toplum örgütlerinin katılımıyla gerçekleştirilen başarılı ağaçlandırma çalışmaları sayesinde 450 dönüm arazi üzerinde yeniden yeşertilmiştir.