Bitinya Krallığı (Yunanca: Βιθυνία Bithynia), M.Ö. 377 ve M.Ö. 64 yılları arasında başkenti Nikomedia (İzmit) olan, Trakya kökenli Bitinler tarafından kurulmuş antik bir devlettir. Günümüzde İzmit Körfezi, İstanbul, Sakarya, Düzce ve Bursa illerini kapsayan topraklarda hüküm sürmüş olan bu tarihi bölge, aynı zamanda Osmanlı Devleti'nin kurulduğu toprakları da içine alan son derece önemli bir coğrafyadır. Sahil bölgelerindeki verimli vadileri, dağlık ve ormanlık alanlarıyla bilinen bölgenin en önemli yükseltisi antik dönemde yer alan Bursa Uludağ'dır.
Bitinya'nın Kökeni ve Tarihsel Gelişimi
Tarihçi Herodot'un aktardığı bilgilere göre, bölgeye adını veren Thak kökenli Bitinler M.Ö. 11. yüzyıl civarında Trakya'dan Anadolu'ya göç etmişlerdir. M.Ö. 7. yüzyıldan itibaren Lidya egemenliğine giren Bitinya bölgesi, M.Ö. 513/512 yıllarında I. Darius'un Trakya seferinden sonra Hellespontos Frigya'ya bağlanmıştır. Bölge, Büyük İskender'in M.Ö. 334 yılındaki Granikos Muharebesi'nde Persleri mağlup etmesine kadar Pers yönetimi altında kalmıştır. İskender'in komutanı Kalas bölgeyi ele geçirmeye çalışsa da Botiras'ın oğlu Bas tarafından yenilgiye uğratılmıştır. Bas'ın oğlu Zipoites krallığı sağlam temellere oturtmuş, onun oğlu I. Nikomedes döneminde ise krallığın sınırları daha da genişlemiştir.
Roma İmparatorluğu Dönemi ve Eyaletleşme Süreci
Krallığın bağımsızlık dönemi, M.Ö. 74 yılında IV. Nikomedes'in ülkesini bir vasiyetle Roma İmparatorluğu'na bırakmasıyla sona ermiştir. Bu vasiyetin ardından Roma egemenliğine giren bölge, Romalı komutan Gnaeus Pompeius Magnus tarafından M.Ö. 64 yılında Pontus Krallığı'nın batı kısımlarıyla birleştirilerek Bitinya - Pontus Eyaleti adıyla yeniden yapılandırılmıştır. Antik Anadolu coğrafyasını kaleme alan Strabon, ünlü eseri Geographika'da Pompeius'un Pont Krallığı'nın Karadeniz ve Kalkedon ağzına kadar uzanan bölümlerini Bitinya idaresine bağladığını aktarmaktadır. M.S. 125 yılında ise bölge Roma İmparatorluğu'nun resmi bir eyaleti olarak varlığını sürdürmüştür.
Görülmeye Değer Antik Bitinya Kentleri
Tarihi Bitinya bölgesi, günümüzde Marmara Bölgesi'nin en popüler seyahat rotalarını oluşturan çok sayıda antik kente ev sahipliği yapmaktadır. Ziyaretçilerin günümüzde de izlerini sürebileceği bu önemli yerleşimler şunlardır: Prousa (Bursa), Apollonia (Gölyazı), Myrleia (Mudanya), Kios (Gemlik), Besbikos (İmralı Adası), Nikaia (İznik), Posedion burnu (Bozburun, Armutlu), Ksenodokhion (Yalova), Basilinopolis (Çeltikçi), Prainetos (Karamürsel) ve krallığın başkentliğini yapmış olan Nikomedeia (İzmit). Bu merkezler, zengin tarihi mirasları ve coğrafi önemleri ile günümüzde seyahat severlerin mutlaka keşfetmesi gereken antik duraklar arasında yer almaktadır.