Baris (Grekçe: Βάriς), Hellesponto'daki diğer benzer isimli yerleşimlerden ayırt edilmek amacıyla "Hellesponto'daki Baris" olarak anılan, Küçük Asya'da yer alan tarihi bir antik şehir ve piskoposluk merkezidir. Günümüzde ise Katolik Kilisesi bünyesinde bir unvan piskoposluğu olarak varlığını sürdürmektedir.
Baris Antik Kentinin Tarihi ve Konumu
Antik dönemde Mysia'nın Troas bölgesinde yer alan Baris, modern Sarıköy ve Biga civarında konumlanmaktaydı. Günümüzde bu tarihi kentin yerinin, Asya Türkiye'sinde Gönen yakınlarında olduğu düşünülmektedir. Geç Roma İmparatorluğu döneminde Hellespontus eyaletine bağlı olan bu tarihi kent, o dönemin başkenti Kyzikos'un Metropolitlik Başpiskoposluğuna bağlı bir yardımcı piskoposluk statüsündeydi. Konstantinopolis Patrikhanesi'nin etkisi altında bulunan şehir, Geç Antik Çağ'da birçok antik kent gibi gerileme dönemine girmiştir.
Tarihte İz Bırakan Piskoposları
Baris piskoposluğunda görev yapmış olan iki piskoposun adı tarihi kayıtlarda kesin olarak geçmektedir. Bunlardan ilki, 451 yılında düzenlenen Kalkedon Konsili'ne katılan ve kendisi adına Kyzikos Metropoliti Diogenes'in imza attığı Eutichianus'tur. Diğeri ise Hellespont eyaleti piskoposlarının, İskenderiye Patriği Proterius'un Kıptî kalabalıklarca linç edilmesi üzerine Bizans İmparatoru Trakyalı I. Leo'ya yazdıkları 458 tarihli mektuba imza atan Domninus'tur. Ayrıca 869 ve 879 yıllarındaki konsillere imza atmış olan Paulus ve Stefanus adındaki diğer iki piskoposun da bu makamdan ya da Pisidya'daki Baris piskoposluğundan olabileceği tahmin edilmektedir.
Katolik Kilisesi ve Unvan Piskoposluğu Dönemi
Tarihsel piskoposluk işlevini yitiren Baris, 1738 yılından önce ve daha sonra tekrar 1933 yılında Katolik Kilisesi tarafından "Hellesponto'daki Baris" adıyla unvan piskoposluğu olarak yeniden kurulmuştur. Genellikle aktif bir piskoposluk görevi bulunmayan veya başka bir idari görev yürüten piskoposlara onursal bir unvan olarak atanan bu makam, İtalyancada Baris di Ellesponto olarak adlandırılmaktadır.