Balıkesir Ulusal Fotoğraf Müzesi, Türkiye'nin ilk fotoğraf müzesi olma özelliğini taşımaktadır. Fotoğraf ve fotoğrafçılık tarihine dair teknik ve tarihi değeri olan nesnelerin sergilendiği müze, ziyaretçilerine fotoğraf sanatının gelişim sürecini yakından inceleme fırsatı sunmaktadır. Müzenin bünyesinde, fotoğrafçılık alanında çok değerli kaynakları barındıran özel bir ihtisas kitaplığı olan M. Emin Tan Fotoğraf Kitaplığı da yer almaktadır.
Müzenin Yapısı ve Bölümleri
Müze ve kitaplık kompleksi, Balıkesir'in Karesi ilçesinde, Dumlupınar Mahallesi, Ulus Sokak'ta konumlanmaktadır. Tesis, 150 yıllık geçmişe sahip iki katlı tarihi bir taş yapı ile hemen bitişiğinde yer alan üç katlı yeni bir binada hizmet vermektedir. Toplam 470 metrekarelik kapalı alana sahip olan bu komplekste; iki sergi salonu, makine teknolojisi salonu, kitaplık, fotoğraf ekipmanları alanı, karanlık oda ve binanın restorasyonu sırasında ortaya çıkarılan buluntuların sergilendiği bir salon ile tarihi ve teknik değeri yüksek fotoğraf makinelerinin sergilendiği bir salon bulunmaktadır.
Kuruluş Hikayesi ve İmece Yöntemi
Fotoğraf müzesinin temelleri, ilk olarak Balıkesir Kuvâ-yi Milliye Müzesi bünyesinde fotoğraf makineleri ve aksesuarlarının sergilendiği özel bir bölümün açılmasıyla atılmıştır. 1996 yılında bu özel bölümü hayata geçiren Balıkesir Sanat Fotoğrafçıları Derneği (BASAF), bağımsız bir fotoğraf müzesi kurmak için çalışmalara başlamıştır. 2002 yılında, eskiden öğrenci yurdu olarak kullanılan 150 yıllık taş bina, müze ve gösteri merkezi olarak değerlendirilmek üzere valilik tarafından BASAF'a tahsis edilmiştir. Binanın yanındaki boş arsa ise Balıkesirli Tan ailesi tarafından derneğe bağışlanmıştır.
M. Emin Tan Fotoğraf Kitaplığı ve Açılış
Müze ve kitaplık; dönem başkanlığını Altuğ Oymak'ın yaptığı BASAF yönetim kurulu üyeleri Ömer Gemici, Yakup Özkul, Yusuf Hocaoğlu ve Bahar Öztunç'un girişimleriyle, dernek üyeleri, Balıkesirli fotoğraf gönüllüleri ve tüm yurttan katılımcıların katkılarıyla imece yöntemiyle kurulmuştur. Kitaplık binasının inşaatı için yürütülen "Bir tuğla da benden" kampanyası sayesinde fotoğrafseverlerin ayni ve nakdi bağışlarıyla inşaat tamamlanmış ve 19 Mayıs 2004 tarihinde açılış yapılmıştır. Kitaplıkta; tamamı imzalı, fotoğrafçılık üzerine Türkçe, Osmanlıca ve farklı yabancı dillerde yazılmış 2000'i aşkın eser yer almaktadır. Müze binasının restorasyonunun tamamlanması ve resmi açılışı ise 19 Mayıs 2006 tarihinde gerçekleştirilmiştir.
Ödüller ve Yayınlar
Özel koleksiyonlar dışındaki ilk fotoğraf müzesi olan Balıkesir Ulusal Fotoğraf Müzesi, açılışının ardından Türkiye Fotoğraf Sanatı Federasyonu, Balıkesirliler Birliği ve İstanbul Fotoğraf ve Sinema Amatörleri Derneği'nin (İFSAK) ödüllerine layık görülmüştür. Müzenin kuruluş hikayesi ve oluşum süreci TRT İzmir TV tarafından hazırlanan bir belgesele de konu edilmiştir. Müzenin ilk yayını ise editörlüğünü Ömer Gemici'nin yaptığı "Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Yurt Gezilerinde Önemli Bir Durak Balıkesir" adlı fotoğraf albümüdür.