Balıkesir'in Tarihi Demiryolu Kapısı: Balıkesir Garı
Balıkesir'in Altıeylül ilçesi Gümüşçeşme Mahallesi sınırları içerisinde yer alan Balıkesir Garı, TCDD'ye ait olan hemzemin bir ana tren istasyonudur. Şehrin ulaşım ağında hayati bir rol üstlenen bu tarihi gar, geçmişten günümüze demiryolu ulaşımının en önemli merkezlerinden biri olmuştur. İzmir - Kasaba Demiryolu (SCR) Şirketi tarafından inşa edilen istasyon, faaliyete geçtiği günden bu yana bölgenin ticari ve sosyal yaşamına büyük katkılar sunmuştur.
Garın Kuruluşu ve Tarihsel Gelişimi
Balıkesir Garı'nın tarihine dair farklı kaynaklarda kıymetli bilgiler yer almaktadır. Balıkesir Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün 2010 yılında yayımladığı Kültür Envanteri kitabına göre yapı, 1870 yılında Kütahya-Balıkesir-İzmir Tren Yolu münasebetiyle inşa edilmiştir. Bir diğer tarihi kaynağa ve Milliyet Gazetesi'nin haberine göre ise gar binası, İzmir - Kasaba Demiryolu (SCR) Şirketi tarafından inşa edilerek 1912 yılında (veya hattın ilk faaliyete geçiş tarihi olan 1911 yılında) hizmete sunulmuştur. Şirket, 1893 yılında Société Ottomane du Chemin de fer de Smyrne-Cassaba et Prolongements (Osmanlı İzmir - Kasaba Demiryolu ve Uzantıları Şirketi - SCP) adını almış, 1934 yılında ise TCDD tarafından satın alınarak feshedilmiş ve tüm hatları ile istasyonları TCDD bünyesine devredilmiştir.
Mimari Detaylar ve 100 Yıllık Tabelanın Sırrı
Balıkesir Garı, 2017 yılında kapsamlı bir restorasyon sürecinden geçmiştir. Bu çalışmalar sırasında, tarihi binanın çatısının hemen altında yer alan ve üzerinde hem Fransızca hem de Arapça yazılar bulunan orijinal "Balıkessir" tabelası gün yüzüne çıkarılmıştır. Tarihçi Aydın Ayhan'ın aktardığı bilgilere göre, Bandırma-Balıkesir-Soma hattını yapan Fransız şirketi nedeniyle gar binası, tipik bir Fransız istasyonu mimarisine sahiptir. Fransızca yazım kuralları gereği çift "s" harfiyle yazılan tabela, kentin demiryolu tarihine ışık tutmaktadır. 1920-1930 yılları arasında özellikle Osmanlı arşivlerinde "Balıkesiri" olarak geçen isim, ilerleyen dönemde sondaki "i" harfinin düşmesiyle bugünkü halini almıştır. O dönemlerde trenlerin geliş ve gidiş saatleri, her istasyonda olduğu gibi büyük bir çan çalınarak yolculara bildirilmekteydi.
Aktif Tren Hatları ve Sağlanan Hizmetler
Bugün aktif olarak TCDD Taşımacılık bünyesinde işletilmeye devam eden Balıkesir Garı; Manisa – Bandırma demiryolu ve Alayunt – Balıkesir demiryolu hatları üzerinde konumlanmıştır. İstasyon; İzmir Mavi Treni, 6 Eylül Ekspresi, 17 Eylül Ekspresi ve Ege Ekspresi gibi anahat trenlerinin yanı sıra Kütahya - Balıkesir Bölgesel Treni'ne de (B71) hizmet vermektedir. Günlük karşılıklı seferlerle Bandırma, İzmir (Basmane), Ankara ve Kütahya yönlerine demiryolu ulaşımı sağlayan gar bünyesinde 1 adet kenar peronu, 1 adet ada peronu ve toplam 12 adet ray bulunmaktadır.