Manisa ili Saruhanlı ilçesinin doğusunda, Burhaniye (eski adı Arpalı) Köyü'nün 2 kilometre güneyinde yer alan Arpalı Höyükleri, yan yana iki tepe görünümünde olan prehistorik bir yerleşim alanıdır. Kuzeyde yer alan tepe 50 metre çapında ve 1 metre yükseklikteyken, güneydeki tepe ise 80 metre çapında ve 3 metre yüksekliktedir. Arkeolojik literatürde ve bazı kaynaklarda burası sadece "Arpalı 2" ismiyle de geçmektedir.
Tarihsel Tabakalanma ve Önemi
Höyük üzerinde gerçekleştirilen bilimsel araştırmalar, bölgedeki yerleşim geçmişinin çok eskilere dayandığını kanıtlamaktadır. Höyükte Geç Neolitik Çağ, Geç Kalkolitik Çağ ve Erken Tunç Çağı dönemlerine ait yerleşimlerin varlığı arkeolojik olarak tespit edilmiş ve kanıtlanmıştır.
Arkeolojik Yüzey Araştırmaları
Höyük ilk olarak 1959 yılında David French başkanlığında yürütülen yüzey araştırmaları sırasında keşfedilmiştir. Bu araştırmanın temel amacı Kuzeybatı Anadolu'daki prehistorik yerleşmeleri tespit etmek olarak kaydedilmiştir. Daha sonra 2007 yılında Adnan Menderes Üniversitesi'nden Prof. Dr. Engin Akdeniz ve ekibi tarafından höyükte yeniden yüzey araştırmaları gerçekleştirilmiştir. Bu son incelemelerde yüzeyde sadece yontmataş alet kalıntılarına rastlanmıştır.
Ele Geçen Çanak Çömlek Buluntuları
David French tarafından gerçekleştirilen yüzey araştırmalarında elde edilen çanak çömlekler, dönemin kültürel ilişkilerini gözler önüne sermektedir. French, bu çanak çömlek buluntularını Kumtepe Höyüğü'nün Geç Kalkolitik Çağ Ib tabakasındaki siyah açkılı seramik grubuyla ilişkilendirmiştir. Bahsi geçen çanak çömleklerin saman katkılı hamura sahip, el yapımı olduğu; yüzeylerinin çoğunlukla kırmızı, bazılarında ise gri veya siyah astarlı olduğu saptanmıştır.