Amasya'nın Coğrafi Konumu ve Genel Özellikleri
Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Amasya, köklü tarihi ve benzersiz coğrafi yapısıyla öne çıkan prestijli bir şehrimizdir. İl genelinin ortalama rakımı deniz seviyesinden yaklaşık 1.150 metre, şehir merkezinin rakımı ise ortalama 411,69 metredir. 5.628 km² yüzölçümüne sahip olan ilin bilinen ilk adı "Amaseia" olup, bu isim dünyanın ilk coğrafyacısı olarak kabul edilen Strabon tarafından verilmiştir. "Amaseia" kelimesi, Amazonlarda yaşayan halkın kendi kraliçelerine verdikleri isimden gelmektedir. İl genelinde korunaklı bir yapıya sahip olan Amasya'nın plaka kodu 05'tir.
MÖ 4000'den Günümüze Kesintisiz Tarihsel Miras
Arkeolojik araştırmalar ve elde edilen bulgulara göre Amasya'da ilk yerleşme MÖ 4000'lü yıllarda başlamıştır. Şehir sırasıyla; Hitit, Frig, Kimmer, İskit, Lidya, Pers, Hellen, Pontus, Roma, Bizans, Danişmend, Selçuklu, İlhanlı ve Osmanlı dönemlerinde kesintisiz olarak yerleşime sahne olmuştur. Bu dönemler arasında Pontuslar (MÖ 333 - MÖ 26) tarafından yapılan Kral Kaya Mezarları, günümüze kadar ulaşarak kentin en önemli anıt eserleri arasına girmiştir. Yaklaşık 700 yıl Bizans egemenliğinde kalan Amasya, Melik Ahmet Danişmend Gazi tarafından 1075 yılında fethedilerek ilk Türk - İslam egemenliğine kavuşmuştur.
Osmanlı Dönemi ve Şehzadeler Şehri Unvanı
Amasya, Osmanlı döneminde Anadolu'da Türklerin şehir hayatına geçiş yaptığı ilk yerlerden biri olma özelliğini taşımaktadır. Bölgedeki özbeöz Türk oymaklarının buraya yerleşmiş olması ve kentin korunaklı coğrafi yapısı, Osmanlı şehzadelerinin yetiştirilmesi için buranın uygun görülmesini sağlamıştır. Kentte sırasıyla; Şehzade Yıldırım Bayezid, Çelebi Mehmet, Şehzade Murat (II), Şehzade Ahmet Çelebi, Şehzade Mehmet (II), Şehzade Alâeddin, Şehzade Bayezid (II), Şehzade Ahmet, Şehzade Murat, Şehzade Mustafa, Şehzade Bayezid ve Şehzade Murad (III) çeşitli tarihlerde valilik yapmışlardır. Şehzade Çelebi Mehmet, Timur nedeni ile dağılan Anadolu birliğini Amasya ve civarındaki Türkmenlerden sağladığı güçle tekrar kurmuştur. Bu süreçte kentte birçok ilim adamı yetişmiş; saray, çeşme, medrese, cami, türbe gibi kalıcı eserlerle şehir bir kültür merkezi haline gelmiştir.
Milli Mücadele Dönemi ve İdari Yapı
Tarihin akışı içerisinde çok önemli ve stratejik roller üstlenen Amasya, Türk Kurtuluş Savaşı sırasında da ön plana çıkmış ve Kurtuluş mücadelesinin planları bu kentte hazırlanmıştır. Günümüzde Amasya; merkez ilçeyle beraber Göynücek, Gümüşhacıköy, Hamamözü, Merzifon, Suluova ve Taşova olmak üzere 7 ilçeden oluşmaktadır. Şehir, zengin tarihi geçmişi, anıt eserleri ve kültürel dokusuyla keşfedilmeye değer çok özel bir seyahat rotası sunmaktadır.