Türk Futbolunun Efsane Mabedi: Ali Sami Yen Stadyumu
İstanbul'un Şişli ilçesine bağlı Mecidiyeköy semtinde yer alan ve Galatasaray Futbol Takımı ile Türkiye millî futbol takımının maçlarını oynadığı Ali Sami Yen Stadyumu, Türk futbol tarihinin en önemli simgelerinden biridir. Adını Galatasaray Spor Kulübü'nün 1 numaralı üyesi olan Ali Sami Yen'den alan stadyum, kulübün ve millî takımın unutulmaz başarılarına tanıklık etmiştir. Günümüzde stadyumun bulunduğu eski arazide DenizBank'a ait Torun Center yer almakta olup, stadyum 15 Ocak 2011'de kapılarını kapatarak yerini o zamanki adı Türk Telekom Arena olan Ali Sami Yen Spor Kompleksi'ne devretmiştir.
Tarihçe ve Kuruluşun İlk Yılları
Galatasaray, 1930'lu yıllarda bugünkü Taksim Parkı'nın yer aldığı bölgede kurulu olan Taksim Stadı'nda maçlarını oynamaktaydı. Ancak 1939 yılındaki kentsel dönüşüm projesi kapsamında Taksim Kışlası ile birlikte bu stadın da yıkılmasıyla sarı-kırmızılı kulüp büyük bir stadyum sorunu yaşadı. Mecidiyeköy'deki dutluk bir arazinin kulübe kazandırılması için ilk girişim 1933 yılında dönemin başkanı Ali Haydar Barşal tarafından yapıldı. 1933-1935 yılları arasında devlet yetkilileri ile yapılan görüşmeler sonucunda, Likör Fabrikası'nın yanında bulunan TEKEL'e ait arazi Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü tarafından satın alınarak, yıllık 1 TL sembolik kira bedeliyle 30 yıllığına Galatasaray Spor Kulübü'ne kiralandı.
Maddi yetersizlikler ve savaş yıllarının getirdiği zorluklar nedeniyle inşaat uzun süre hafriyat aşamasında kaldı. 1936'da Türk Spor Kurumu Başkanı Adnan Menderes'in maddi yardımıyla başlanan çalışmalar tamamlanamadı. 1940'ta başkan Tevfik Ali Çınar önderliğinde yeniden kiralama yapılsa ve modern bir stat ile veledrom taahhüt edilse de savaş dönemi koşulları nedeniyle çalışmalara başlanamadı. Nihayet 1943 yılında Osman Dardağan'ın başkanlığında başlayan mütevazı inşaat, toprak bir zemin ve cadde tarafındaki 500 kişilik küçük bir açık tribünle, Muslihittin Peykoğlu'nun başkanlığı döneminde 1945 yılında açıldı. Stadyumdaki ilk maç ise 24 Eylül 1944 tarihinde Süleymaniye takımına karşı oynandı. 1945'ten itibaren resmî maçlar başlasa da kent merkezine uzaklık, ulaşım zorluğu ve sert rüzgarlar nedeniyle kulüp burayı terk ederek İnönü Stadı'na geçti. İnşaatın tamamlanması işi ise Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü'ne devredildi.
Genişletme, Işıklandırma ve Modernizasyon Çalışmaları
1955 yılında yapılan anlaşmayla kullanım hakkı 2007 yılına kadar uzatılan arazide modern stadyum çalışmaları için 1960'ta temel atıldı. 1961'de başkan Refik Selimoğlu döneminde üst kullanım hakkı kesin olarak Galatasaray'a verilen stadyumun inşası 1964'te tamamlandı. Stadın resmî açılışı 20 Aralık 1964'te Türkiye-Bulgaristan maçıyla gerçekleştirildi. Açılış töreninde yaşanan büyük izdiham nedeniyle Büyükdere Caddesi tarafındaki açık tribünden (Yeni Açık) yüzlerce kişi alt kata düşerek yaralandı. İlk kez 1965'te ışıklandırılan stadyum, Boğaziçi Köprüsü bağlantı yolları inşası ve zemin sorunleri sebebiyle 1972-1981 yılları arasında terk edilerek antrenman sahası olarak kullanıldı ve oldukça bakımsız kaldı.
1981 yılında zemini çimlendirilerek tekrar maçlara açılan stat, çim sorunları nedeniyle 1984-1986 yılları arasında yine boş kaldı. 1993 yılında ışıklandırma sistemi 1400 lüks 290 kVA gücündeki Philips marka projektörlerle yenilenerek gece maçları yeniden başladı. Aynı yıl Türkiye'de ilk kez kombine bilet uygulaması Ali Sami Yen'de başlatılırken, koltuklandırma çalışmaları sonrası ayakta yaklaşık 35.000 seyirci alabilen stadın kapasitesi 22.000'e indirildi.
Süren Projesi ve Aslantepe'ye Geçiş Süreci
1996 yılında Galatasaray yönetimi, Ali Sami Yen'in yerine yapılacak olan ve Türkiye'de ilk olacak çok amaçlı, Süren Projesi olarak bilinen modern bir stadın projesini Kanadalı bir mimarlık şirketine hazırlattı. 1998'de lansmanı yapılan projede modern localar sembolik olarak satılsa da kulübün zor mali durumu nedeniyle finansman bulunamadı. 12 Nisan 2009 günü oynanan Galatasaray-Fenerbahçe derbisi gibi tarihi mücadelelere ev sahipliği yapan stadyum, 2000'li yılların başlarına gelindiğinde özellikle uluslararası karşılaşmalar için hayli yetersiz hale geldi ve 2001 ekonomik krizi nedeniyle projeler hayata geçirilemedi. 2003-2004 sezonunda maçlarını Atatürk Olimpiyat Stadyumu'nda oynayan kulüp, 2004-2005 sezonunda genel bir tadilatla Ali Sami Yen'e geri döndü. Ancak Mecidiyeköy'ün şehrin merkezinde kalması nedeniyle devlet yetkilileri stadın yerinde büyütülmesine karşı çıktı. 2007 yılında Aslantepe'de yeni bir stadyum yapılması ve Ali Sami Yen arazisinin devredilmesi karşılığında varılan anlaşma sonucunda efsane mabed, 11 Ocak 2011 tarihinde kapılarını kapatmış ve 13 Nisan 2011'de tamamen yıkılmıştır.