Alakuş (eski adlarıyla Mamusa veya Mamsa), Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Tunceli ilinin Çemişgezek ilçesine bağlı tarihi ve coğrafi öneme sahip bir köydür. Deniz seviyesinden 1324 metre yükseklikte konumlanan yerleşim, zengin ve köklü geçmişiyle bölgenin dikkat çeken tarihi ve kültürel duraklarından biridir.
Alakuş Köyü'nün Tarihçesi ve İsim Kökeni
Köyün tarih sahnesindeki varlığı oldukça eskilere dayanmaktadır. 1530 yılı Osmanlı tahrir kayıtlarında, günümüz yerleşiminden Mamusa ve Mamusa-i Süflā adlarıyla, Çemişgezek sancağının Belde nahiyesine bağlı iki ayrı köy olarak bahsedilmektedir. 1691 yılı Cizye Defteri kayıtlarına göre de Çemişgezek kazasında gayrimüslim tebaanın yaşadığı köyler arasında Mamusa köyü yer almaktadır. 1835 yılı nüfus sayımında ise köyün ismi "Memsa" olarak kaydedilmiştir. Bu sayımda köyde 53 hanede 193 gayrimüslim erkek nüfus ile 6 hanede 17 Müslüman erkek nüfusun yaşadığı belgelenmiştir.
20. Yüzyıl Dönüşümleri ve İsim Değişikliği
20. yüzyılın başlarında Ermeni ve Hayhoromlardan oluşan Hristiyan bir nüfusa ev sahipliği yapan köy, bu dönemde önemli demografik değişimler geçirmiştir. Ermeni sakinler 1915 yılında köyden tehcir edilmiş; Hayhorom nüfus ise 1923 yılında yapılan Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesi kapsamında Yunanistan'ın Kılkış şehrinin Zaharatos Mahallesine yerleştirilmiştir. 1935 yılı nüfus sayımı kayıtlarında Elazığ ilinin Çemişgezek kazasının Germili nahiyesine bağlı bir köy olarak görülen yerleşimin "Mamsa" olan tarihi adı, 1968 yılında yapılan düzenlemeyle Alakuş olarak değiştirilmiştir.
Coğrafi Konumu ve Ulaşım
Doğu Anadolu'nun dağlık yapısı içerisinde, 1324 metrelik rakımda kurulu olan Alakuş Köyü, bağlı olduğu Tunceli il merkezine 137 kilometre, Çemişgezek ilçe merkezine ise 14 kilometre uzaklıkta yer almaktadır. Köyün nüfusu yıllar içinde değişkenlik göstermiş olup, 2019 yılı verilerine göre köyde toplam 74 kişi yaşamaktadır.