Bayburt ilinin Demirözü ilçesine bağlı olan Akyaka Köyü, Karadeniz Bölgesi'nde deniz seviyesinden 2044 metre yükseklikte konumlanmış köklü bir tarihe sahip yerleşimdir. İl merkezine 43 km, Demirözü ilçe merkezine ise 15 km uzaklıkta bulunan bu tarihi köy, günümüzde sessiz ve huzurlu yapısıyla dikkat çekmektedir. Tarih boyunca farklı medeniyetlerin ve kültürlerin izlerini bünyesinde barındıran köy, bölgenin geçmişine ışık tutan önemli eserlere ev sahipliği yapmaktadır.
Akyaka Köyü'nün Tarihi ve İsim Serüveni
Tarihsel kayıtlarda eski adı Püşke veya Püşge olarak geçen yerleşim, 1530 yılı Osmanlı tahrir defterinde Bayburd kazasına bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. 1591 yılı kayıtlarında köyde tamamı Müslüman olan 18 erkek nüfusun yaşadığı görülmektedir. 1835 yılındaki nüfus tespitinde ise sadece erkek nüfus sayılmış ve bu dönemde köyde 13 hanede 37 Hristiyan ile 3 hanede 4 Müslüman olmak üzere toplam 41 erkek nüfusun yaşadığı belirlenmiştir. Cumhuriyet döneminde Gümüşhane vilayetine bağlı olan köyün adı, yabancı kökten geldiği gerekçesiyle 1959 yılında çıkarılan 7267 sayılı kanunla Akyaka olarak değiştirilmiştir.
Tarihi Kilise Cami ve Kültürel Kalıntılar
Köyün en dikkat çeken mimari yapısı, Hristiyan nüfus tarafından inşa edilen ve daha sonra camiye çevrilen tarihi yapıdır. Bu yapı, 14 x 8,8 metre boyutlarında, üç nefli bir bazilika şemasında inşa edilmiştir. Yeniden yapılan doğu duvarı ile güney ve kuzey duvarlarında üçer adet pencere yer almaktadır. Kilise camiye dönüştürülürken iç mekânı tamamen beyaza boyanmıştır ve günümüzde de cami olarak hizmet vermeye devam etmektedir. Köy sınırları içerisinde ayrıca geçmiş dönemlerden kalan eski bir yerleşimin izleri ile tarihi bir çeşme bulunmaktadır.
Nüfus Yapısı ve Günümüzdeki Durumu
Tarihsel süreçte nüfusu dalgalı bir seyir izleyen Akyaka, 1935 yılı genel nüfus sayımında 192 kişilik nüfusa sahipken, 1960 yılında bu sayı 323 kişiye kadar yükselmiştir. Zamanla göç veren köyün nüfusu 2000 yılında 84'e, 2022 yılı verilerine göre ise 50 kişiye kadar gerilemiştir. Zengin tarihi geçmişi, benzersiz bazilika planlı kilise camisi ve kültürel dokusuyla Akyaka Köyü, Bayburt'un saklı kalmış tarihi zenginliklerinden biridir.