Akköse Mahallesi'nin Tarihçesi ve Kökeni
Trabzon ilinin Dernekpazarı ilçesine bağlı bir yerleşim yeri olan Akköse, Osmanlı döneminde "Zeno" ya da "Zino" adıyla anılmaktaydı. Günümüz Akköse mahallesi ile Dernekpazarı ilçe merkezine bağlı Ulucami yerleşiminin birleşiminden oluşan bu tarihi köyün eski adının, Lazca "ova" veya "düzlük arazi" anlamına gelen "Zeni" kelimesinden türediği değerlendirilmektedir. Bölge, Of civarının 1461 yılında Osmanlı egemenliğine girmesinin ardından Osmanlı kayıtlarında "Zeno (Zino)" adıyla o dönemki Of kazasına bağlı köyler arasında anılmaya başlanmıştır.
Osmanlı Dönemindeki Sosyal Yapı ve Nüfus
Tarihsel kayıtlara göre yerleşim, yüzyıllar boyunca dinamik bir nüfus yapısına ev sahipliği yapmıştır. 1486 yılı tahrir kayıtlarında köyde; 79 hane, 6 dul kadın (bive), 2 yetişkin bekar erkek (mücerred) ile 3 baştina, 2 müsellem ve 2 yamak hanesi bulunduğu kaydedilmiştir. 15. yüzyıl kayıtları köyde Hristiyanların çoğunlukta olduğunu, ancak askeri ve devlet görevlileri dışında da Müslüman nüfusun bulunduğunu göstermektedir. Zamanla nüfus yapısı değişen ve 1554 yılı kayıtlarında "Oflara" adıyla yer alan köyde, 50 normal hane ile birlikte 17 baştina hane ve 7 müsellem hane kaydedilmiştir. 1583 yılına gelindiğinde ise Hristiyan ağırlıklı olmak üzere Müslüman ve Hristiyan nüfusun bir arada yaşamaya devam ettiği görülmektedir.
Ekonomik Hayat ve Tarihi Gelişmeler
Tarih boyunca Akköse'de tarım ve yetiştiricilik önemli bir yer tutmuştur. 1554 yılı kayıtlarına göre köyde 280 adet üzüm ağacı bulunduğu ve aynı dönemde doğan yetiştiriciliği yapıldığı tespit edilmiştir. Ancak yerleşimin tarihi sadece tarımla değil, 17. yüzyılın sonlarında yaşanan asayiş olaylarıyla da şekillenmiştir. 1678 yılına ait bir belgede, köyden Niyaz, Murteza, İbrahim ve İvaz adlarında kişilerin önderliğinde bir grubun bölgede eşkıyalık yaptığı aktarılmaktadır. Ertesi yıl düzenlenen bir askerî harekâtla bu eşkıyaların bir kısmı öldürülerek düzen sağlanmış olsa da bölgedeki eşkıyalık hareketleri kısa süre sonra yeniden başlamıştır. 1681 yılı Avarız Defteri kayıtlarına göre ise yerleşimde tamamı Müslüman olan 34 avarız neferi kaydedilmiştir.
Cumhuriyet Dönemi, Coğrafi Konum ve Ulaşım
Cumhuriyet'in kurulmasının ardından yerleşim, Trabzon ili Of kazasının Dernekpazarı bucağına bağlı bir köy olarak varlığını sürdürmüştür. 1935 ve 1940 yılı nüfus sayımlarında "Akköse", 1945, 1950 ve 1955 yıllarındaki nüfus sayımlarında ise "Zenoakköse" adıyla kayıtlara geçmiştir. Yerleşimin adı 1959 yılında "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 7267 sayılı kanunla resmi olarak Akköse şeklinde değiştirilmiştir. Trabzon il merkezine 74 km, bağlı olduğu Dernekpazarı ilçe merkezine ise 4 km uzaklıkta yer alan bu tarihi mahalle, deniz seviyesinden 550 metre rakımda bulunmasıyla Karadeniz'in eşsiz coğrafi karakterini yansıtmaktadır.