Çıldır Gölü'nün Tarihi Mirası: Akçakale (Tetrtsihe)
Ardahan ilinin Çıldır ilçesinde yer alan Akçakale (eski adıyla Tetrtsihe), Çıldır Gölü'ndeki bir adada ve yarımadada bulunan, köklü geçmişiyle öne çıkan tarihi bir yerleşimdir. Gürcüce "ak kale" anlamına gelen Tetrtsihe adı, tarihi Meshuri Davitnis Kronika adlı vakayinamede "Tetr-Tsihe" şeklinde, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde ise "Ağca Kala" olarak geçmektedir. Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde yer alan bu tarihi bölge, 16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir.
Ada Üzerindeki Eski Kent ve Mimari Kalıntılar
Akçakale köyü ile Çıldır Gölü’ndeki ada, 19. yüzyılda taş dolguyla oluşturulmuş bir yolla birbirine bağlanmıştır. Çeşitli tarihi kaynaklarda bu ada üzerinde eski bir kentin kurulu olduğu bilgisi geçmektedir. Günümüze ulaşan kalıntılar arasında iri ve ufak taşlarla harç kullanılmadan inşa edilmiş olan Akça Kale'nin yüksekliği 1 metreyi bulan duvarları yer alır. Ayrıca ada kıyısında, kireç harcı ve iri taşlar kullanılarak silindirik formda inşa edilmiş, iç çapı 3,8 metre olan ve duvar kalınlığı 2,2 ila 3,3 metre arasında değişen kule kalıntıları da bulunmaktadır.
Tarihi Kuru Duvar Yapıları ve Tetrtsihe Kilisesi
Bölgedeki en önemli tarihi yapılardan biri, 10. yüzyıldan kalma bir Gürcü kilisesi olan ve günümüze görece daha sağlam ulaşan Tetrtsihe Kilisesi'dir. Bunun yanı sıra, Akçakale köyünün sınırları içinde kuru duvar tekniğinde inşa edilmiş iki adet yapı kalıntısı tespit edilmiştir. Bunlardan biri köyün kuzeyindeki bir sırtın eteğinde yer alır ve toprak seviyesine kadar yıkılmış olan duvarın uzunluğu 190 metredir. İkinci kalıntı ise Akçakale Adası'nda bulunmakta olup, bu kalıntılar arasında yuvarlak forma sahip yapılar ve daranlar yer almaktadır.
Coğrafi Konum ve Rakım
Doğu Anadolu Bölgesi sınırlarında yer alan Akçakale köyü, deniz seviyesinden 2044 metre yükseklikte konumlanmıştır. Coğrafi olarak Ardahan il merkezine 62 kilometre, Çıldır ilçe merkezine ise 20 kilometre mesafede yer alan bu tarihi yerleşim, Çıldır Gölü'nün eşsiz manzarası eşliğinde geçmişin izlerini günümüze taşımaktadır.