Ahlat Budist Tapınağı, Bitlis'e bağlı Ahlat ilçesinin Harabeşehir mahallesindeki bir mağarada yer alan ve tarihi bir Budist tapınağı olduğu öne sürülen yapıdır. Anadolu'da bulunan ilk ve tek Budist tapınağı olarak tanımlanmış bu yapının, 13. ve 15. yüzyıllar arasında bölgeye gerçekleştirilen Moğol akınları sırasında Budist askerlerce inşa edildiği düşünülmektedir.
Keşif Süreci ve Figürler
Yapının keşfi 2006 yılında Gazi Üniversitesi öğretim üyesi Haluk Karamağaralı önderliğindeki araştırma grubu tarafından gerçekleştirilmiştir. Mağaranın giriş kapısında iki tavus kuşu figürünün bulunduğu ve bu kuşların ortasında bir lotus yer aldığı rapor edilmiştir.
Mağara Evinden Tapınağa
Başlangıçta mağara evi olarak incelenen yapının süslemelerinin diğer Budist manastırlarında yer alan figürler ile paralelliği ve ilçenin geçmişte Moğol hakimiyetinde olması göz önünde tutularak araştırma grubu yapının bir tapınak olduğu sonucuna varmıştır.
Farklı Akademik Görüşler
Buna karşın, Yüzüncü Yıl Üniversitesi öğretim görevlisi Mehmet Demirtaş yaptığı açıklamada farklı bir ihtimali dile getirmiştir. Demirtaş, Budist mabedi olduğu iddia edilen mağara yerleşmesinin, Zerdüşt veya Yezidi mabedi olma ihtimalinin daha güçlü olduğunu öne sürmüştür.