Adana Kuruköprü Anıt Müzesi ve Geleneksel Adana Evi (Adana Etnografya Müzesi, Eski Müze), Adana il merkezinde bulunan ve Çukurova köylerinde ve Toroslar'da yaşayan Yörüklere ait eşyaların sergilendiği son derece değerli bir etnografya müzesidir. Tarihi bir Rum kilisesi binasında konumlanan müze, bölgenin geçmişteki yaşantısını somut ve tarihi gerçeklerle gözler önüne sererek ziyaretçilerine eşsiz bir kültür deneyimi sunmaktadır.
Müzenin Tarihçesi ve Dönüşüm Süreci
Yapı, 1845 yılında Kuruköprü mevkiinde inşa edilmiştir. Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesi ile Rum cemaatinin şehirden ayrılması üzerine terk edilen Anıt Kilisesi, müze olarak yeniden işlevlendirilmiş ve Adana Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'ne ev sahipliği yapmıştır. 1972 yılında arkeoloji müzesi için yeni bir bina inşa edilip eserler oraya taşınınca, eski kilise binası bir süre müze deposu olarak kullanılmıştır. Tarihi yapı, 1983 yılında restore edilerek etnografya müzesi olarak ziyarete açılmıştır. 2008 yılında binada yeniden restorasyon çalışmaları başlamış, bu süreçte etnografik eserler geçici olarak Arkeoloji Müzesi'ne taşınmıştır. Restorasyonu 2015 yılında tamamlanan yapı, 2017'deki açılış töreni ile Adana Kuruköprü Anıt Müzesi ve Geleneksel Adana Evi adıyla yeniden hizmete girmiştir.
Zengin Etnografik Koleksiyon ve Sergi Vitrinleri
Müze bünyesinde sergilenen koleksiyon, Yörük ve Türkmen kültürüne ait nadide parçalardan oluşmaktadır. Sergi alanındaki vitrinlerde ham deri çarık, zemzem takımı, bakır kahve ibriği, ahşap kahve değirmenleri, mangal, hedik, ellik, körük, kirkit, keserler, gelin takunyası ve güneş ölçme aleti yer almaktadır. Müzik aletleri bölümünde ney, kaval, aşiret zurnaları, yaylı kabak kemane, yaylı tambur ve kemençe sergilenmektedir. Takı ve süs eşyası olarak altın küpe, kolye, bilezikler, gümüş kemerler, gümüş hamaylı kolyeler, tesbihler, gümüş halhal, yüzük, tepelik, ağızlık, sürmedan ve köstekli saatler yer almaktadır. Ayrıca askeri tarih meraklıları için kılıç ve kalkan örnekleri ile birlikte sırma işlemeli cepkenler, bindallılar ve simle dokunmuş kadın kıyafetleri sergilenmektedir. Müzenin Istar bölümünde ise el dokuma tezgâhları, ıstar, mekik, kirkit, yay, ılkıdır, kirmen, çıkrık ve duvarları süsleyen kilim örnekleri görülebilmektedir.
Geleneksel Yörük Çadırı ve Şark Odası Teşhiri
Müzede geleneksel yaşam tarzını canlandıran en dikkat çekici alanlardan biri kurulu haldeki kara kıl Yörük çadırıdır. Çadırın içerisinde çeyiz çuvalları, yerde keçeler, kilimler, duvar yastıkları, fener, keklik kafesi, hızman, tüfek ve barutluk sergilenirken, önünde deri çarık ayakkabı, ağaç su kabı, dibek, yayık, haviye ve kaşıklık yer alır. Çadırın sol tarafında ise deri yayık başında Türkmen kızı mankeni, el değirmeni ve duvarda koç boynuzu motifli kilim sergisi bulunmaktadır. Müzenin Şark odası bölümünde ise ortada bir mangal ve kuşanmış Türkmen kızı mankeninin yanı sıra geyik derisi, yazılı bakır tepsi, taş baskılı ve tezhipli Kur'an ve cüzler, kılıç, kama, hançer örnekleri, barutlu dolma tüfekler, çakmaklı tabancalar, sırma ve sim işlemeli peşkirler ve para keseleri yer almaktadır. Toros Dağları'nda yaşayan aşiretlerin dokuduğu cicim, zili, sumak ve ilikli düz dokuma kilimler, seccadeler ve çeyiz çuvalları da panolar halinde ziyaretçilere sunulmaktadır.