Adana'nın Tarihi ve Demiryolu Mirası: Adana Garı
Adana Garı, Adana'nın Seyhan ilçesi Kurtuluş Mahallesi'nde yer alan, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları'na (TCDD) ait hemzemin ana tren istasyonudur. Günümüzde TCDD 6. Bölge Müdürlüğü'ne ev sahipliği yapan bu görkemli istasyon, Adana – Mersin demiryolu ile Adana – Halep demiryolunun başlangıç noktası olarak stratejik bir öneme sahiptir. Kentin ulaşım ağında hayati bir rol üstlenen gar, hem tarihi dokusu hem de aktif demiryolu trafiğiyle şehrin en önemli simge yapılarından biri konumundadır.
Tarihçe ve Demiryolunun Gelişimi
İstasyonun tarihsel gelişimi iki farklı dönemde şekillenmiştir. Garın ilk binası, Mersin – Tarsus – Adana Demiryolu (MTA) Şirketi tarafından inşa edilerek 2 Ağustos 1886 tarihinde hizmete sunulmuştur. Günümüzde aktif olarak kullanılan ana gar binası ise Osmanlı İmparatorluk Bağdat Demiryolu (CIOB) Şirketi tarafından inşa edilmiş ve 27 Nisan 1912'de kapılarını açmıştır. 1886 ile 1933 yılları arasında istasyonun işletmesi farklı şirketlerin kontrolüne geçmiştir. İlk olarak MTA Şirketi tarafından işletilen hat, 1906'da CIOB Şirketi tarafından satın alınmıştır. I. Dünya Savaşı'nın ardından 1918'de geçici olarak Şam – Hama Demiryolu ve Uzantıları (DHP) Şirketi'nin denetimine giren hat, 1921 yılındaki Ankara Antlaşması ile Kilikya – Kuzey Suriye Demiryolu Şirketi (CNS) denetimine verilmiştir. CNS Şirketi, 1927'de adını Pozantı – Halep – Nusaybin Demiryolu ve Uzantıları (BANP) Şirketi olarak değiştirmiştir. Türkiye Cumhuriyeti ile BANP Şirketi arasında 27 Ekim 1932'de imzalanan anlaşma çerçevesinde, sınır içerisindeki hatlar satın alınmış ve gar 27 Nisan 1933'te Devlet Demiryolları Umum Müdürlüğü (günümüzdeki adıyla TCDD) denetimine geçmiştir.
Görkemli Mimari Yapı ve Sosyal Alanlar
Adana Garı; ana binası, lojmanları ve bakım-tamir atölyeleri ile birlikte şehrin merkezinde yaklaşık 450.000 m² büyüklüğünde son derece geniş bir alanı kaplamaktadır. Gar binasının ön tarafında geniş bir hareketliliğe sahip olan Uğur Mumcu Meydanı uzanmaktadır. Uğur Mumcu Meydanı'na three büyük sivri kemerle açılan, oldukça geniş ve yüksek tavanlı mimari tasarıma sahip garın orta bölümünde; yolcuların konforu için bekleme salonu, bilet satış gişeleri, danışma ve eşya emanet bölümü gibi standlar hizmet vermektedir. Binanın sol bölümünün üst katında hareket memurluğu, gar müdürlüğü ve VIP salonu yer alırken, ana binanın sağ ve sol yanlarında demiryolu çalışanları için lojmanlar da konumlandırılmıştır.
Ulaşım Ağı ve Hizmet Veren Trenler
Yolcu taşımacılığında aktif bir rol oynayan istasyonda trenler için bir adet kenar peronu ve bir adet ada peronu olmak üzere toplam üç adet peron bulunmaktadır. Adana Garı, TCDD Adana – Yenice – Mersin demiryolu ile Adana – Fevzipaşa – Halep demiryolu hatları üzerinde konumlanmıştır. Gar; Toros Ekspresi, Erciyes Ekspresi ve Fırat Ekspresi gibi Anahat Trenleri'ne hizmet vermektedir. Bunun yanı sıra Mersin – Adana, Mersin – İskenderun ve Mersin – İslahiye güzergahlarında çalışan Bölgesel Trenler de bu istasyondan kalkış veya varış yapmaktadır. Şehir içi entegrasyon açısından da avantajlı bir konumda bulunan garın, M1 (Vilayet) metro istasyonuna doğrudan bağlantısı bulunmaktadır.