Yasaklardan Küresel Rekorlara: Viski Sektöründe Dev Büyüme
Bir zamanlar ağır vergiler ve üretim yasaklarıyla boğuşan küresel viski endüstrisi, günümüzde İskoçya'dan Japonya'ya kadar uzanan devasa yatırımların da etkisiyle tarihinin en parlak dönemini yaşıyor. Sektör saniyede onlarca şişe ihraç ediyor. Bu yüksek tempo, dünya genelinde milyarlarca sterlinlik devasa bir ekonomik pazar yaratıyor.
Küresel alkollü içecek pazarının devlerinden viski sektörü, geçmişteki ağır kısıtlamaların ardından nihayet küllerinden doğdu. Yayınlanan son raporlara göre endüstri, saniyede 139 sterlinlik rekor ihracat geliriyle dünya genelinde benzersiz bir altın çağ yaşarken, İskoçya'dan Japonya'ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada üretim tesisleri tam kapasite çalışmaya devam ediyor.
Tarihi Yasaklar ve Savaş Yıllarındaki Krizler
Edinilen bilgilere göre, viski tarihi aslında oldukça çalkantılı geçti. Her şey Londra'da 1905 yılında kalitesiz ürün satan taklitçilere karşı açılan davalarla başladı; bu hukuki mücadele, Birinci Dünya Savaşı'nın getirdiği olağanüstü koşullarla birleşerek 1915 Olgunlaşmamış Ruh Yasası'nın yürürlüğe girmesine yol açtı. Dönemin içki karşıtı Maliye Bakanı David Lloyd George vergileri yüzde 33 artırınca, savaş koşullarında kıt arpa kaynaklarını korumaya çalışan köklü İskoç damıtımevleri üretimlerini tamamen durdurarak kapılarına birer birer kilit vurmak zorunda kaldı. 1918'de ise vergi oranlarında yapılan yüzde 100'lük artış sektörü adeta bir savaş piyonu haline getirdi. Ancak 1960'lara gelindiğinde rüzgar artık tamamen tersine dönecekti.
Teknolojiyle Gelen Büyük Satış Patlaması
Sektörün 1960’lardaki modernizasyon hamlesi, Suntory ve Pernod Ricard gibi küresel devlerin devreye girmesiyle birlikte sektörü tamamen yeniden şekillendiren büyük bir birleşme dalgasına yol açtı. Özellikle 90'larda internetin yaygınlaşmasıyla birlikte tüketicilerin bilgiye zahmetsizce ulaşabilmesi, viski satışlarında tarihi bir patlama yarattı. Nitekim, paylaşılan 2017 yılı verileri, İskoçya'daki bu devasa pazarın ulaştığı baş döndürücü boyutları ve ülkenin küresel üretimdeki mutlak hakimiyetini gözler önüne seriyor. Günümüzde İskoçya'da saniyede 39 şişe viski ihraç edilirken, ülkedeki devasa antrepolarda İskoçya'nın toplam nüfusunun neredeyse dört katına denk düşen yaklaşık 20 milyon fıçı viski yıllanmaya ve olgunlaşmaya bırakılmış durumda. Faaliyetlerini sürdüren 126 lisanslı damıtımevi ise en yakın küresel rakibinden tam üç kat fazla satış gerçekleştiriyor. Öte yandan bu muazzam endüstriyel ekosistem, Birleşik Krallık genelinde 40 binden fazla kişiye istihdam sağlıyor.
Asya ve Okyanusya'da Yükselen Yeni Güçler
Asya ve Okyanusya topraklarında da durum farksız. Zira Japonya ve Avustralya, kendi yerel üreticileriyle küresel pazarda adeta fırtınalar estiriyor. Yamazaki markasının 2010'lu yıllarda kazandığı prestijli uluslararası ödüller küresel talebi bir anda patlatınca, şişe üzerindeki yaş beyanı bulunan viskilerin fiyatları kısa sürede yüzde 200’ün üzerinde bir artış gösterdi. Ünlü Yazar Jim Murray, Yamazaki'nin narin tatlılığını ve meyvemsi notalarını vurgulayarak seriyi 'Dünyanın En İyisi' ilan etti. Öte yandan bugün 120 aktif damıtımeviyle adeta gövde gösterisi yapan ve atağa kalkan Avustralya, 2014 yılında Sullivans Cove ile kazandığı dünya birinciliği sayesinde güney yarım kürede yepyeni bir viski rönesansının fitilini ateşlemeyi başardı. Peki, butik üreticileriyle adından sıkça söz ettiren Tazmanya, gelecekte küresel pazarın yeni lideri olabilecek mi?
Sıkça Sorulan Sorular
İskoçya'da şu anda ne kadar viski fıçısı olgunlaşmaya bırakılmıştır?
İskoçya'da, ülkenin toplam nüfusunun neredeyse dört katına denk düşen yaklaşık 20 milyon fıçı viski antrepolarda yıllanmaya ve olgunlaşmaya bırakılmıştır.
Viski sektörünün Birleşik Krallık genelindeki istihdama etkisi nedir?
Viski endüstrisi, Birleşik Krallık genelinde 40 binden fazla kişiye istihdam sağlamaktadır.
Japonya'da Yamazaki markasının ödül alması fiyatları nasıl etkiledi?
Yamazaki markasının 2010'lu yıllarda kazandığı prestijli uluslararası ödüller küresel talebi patlatmış ve şişe üzerinde yaş beyanı bulunan viskilerin fiyatlarını kısa sürede yüzde 200'ün üzerinde artırmıştır.
1915 Olgunlaşmamış Ruh Yasası döneminde vergilerde ne kadar artış yapıldı?
Dönemin içki karşıtı Maliye Bakanı David Lloyd George vergileri yüzde 33 artırmıştır. Daha sonra 1918 yılında ise vergi oranlarında yüzde 100'lük bir artış daha yapılmıştır.