Doğanın Ekşi Mucizesi Sumak: Yüksek Rakımdan Gelen Şifa Deposu
Türk ve Arap mutfaklarının vazgeçilmezi sumak, yüksek rakımlı yaylalarda yetişerek sofralara ulaşıyor. C vitamini deposu olan bu özel baharat, lezzetinin yanı sıra sağlığa faydalarıyla da dikkat çekiyor.
Antep fıstığı ailesine dahil olan sumak, boyu 3 metreye ulaşabilen çalı benzeri hoş görünümlü bir bitkidir. Bu bitkinin kırmızı renkli çekirdek yapısındaki çiçeklerinin öğütülmesiyle elde edilen baharat, damakta bıraktığı ekşimsi tadıyla diğer baharatlardan ayrışır. Doğal ekşiliği sayesinde yemeklere tat ve renk kazandıran sumak hakkında bilinenlerin ötesinde pek çok önemli detay bulunmaktadır.
Yüksek Rakımın Bitkisi: Yetişme ve Hasat
Yüksek rakımlı toprakları seven sumak, yaylaların seyrek ormanlık alanlarında kendine yer bulur. Yükseklere çıkıldıkça lezzeti artan bitki; başta Anadolu'da Akdeniz'e yakın bölgeler olmak üzere Ortadoğu ve İran coğrafyasında yetişir. Sonbahar mevsiminde çalı şeklindeki yaprakları kırmızıya, çiçekleri ise sert konik kırmızı meyvelere dönüştüğünde hasat zamanı gelir. Tamamen olgunlaşmadan önce toplanan bu meyveler güneşte kurutularak tane ya da toz halinde tüketime hazır hale getirilir.
Türk ve Arap Mutfağındaki Yeri
Türk mutfağında özellikle salatalarda, yoğurtla ve soğanla harmanlanarak tüketilen sumak, kebapçıların ve mantıcıların vazgeçilmez masalarından biridir. Sadece Anadolu'da değil, Lübnan başta olmak üzere Arap mutfağında da geniş bir kullanım alanına sahiptir. Sofralarda ekşilik kaynağı olarak şu ürünlerin yerini tutar:
- Limon
- Sirke
- Koruk
Piyasa fiyatları kilogram cinsinden hesaplanan sumağın satış fiyatları; cinsine, kalitesine ve satıcının niteliğine göre değişkenlik göstermektedir.
C Vitamini Deposunun Şifa Gücü
Lezzetinin yanı sıra şifa kaynağı olarak da öne çıkan sumak, yüksek oranda C vitamini ve antioksidan barındırır. Sindirim sistemini düzenleyen, hazımsızlığı gideren ve mide problemlerini iyileştiren bitki, kansere karşı da koruyucu etki gösterir. Kazalarda kanamaları durdurucu özelliği bulunan sumağın yardımcı olduğu başlıca sağlık alanları:
- Diş eti bakımı ve ağız yaraları
- Boğaz ağrısı ve ateş düşürülmesi
- İdrar kaçırma sorunları
- Kan şekerinin dengelenmesi
- Omega 3 içeriğiyle kalp ve beyin koruması
- Sivilce ve sivilce lekelerine karşı cilt bakımı (suyu tonik olarak)
Evde Sumak Ekşisi ve Salata Tarifi
Sıvı sumak olarak bilinen sumak ekşisi, evde su ve sabırla kolayca hazırlanabilir. Bir kaba alınan sumağın üzerine su eklenerek renginin suya geçmesi beklenir; ardından süzülen bu sular taze su eklenerek güneşte tülbent altında bekletilip koyulaştırılır. Güneşte bekleyen sumaklı su kaynatılarak son kıvamına ulaştırılır. Türk mutfağının sevilen mezelerinden sumaklı soğan salatası ise kuru soğan, maydanoz, sumak ve limon suyunun bir araya getirilmesiyle hazırlanarak sofralardaki yerini alır.
Kaynak: Sabah
Sıkça Sorulan Sorular
Sumak hangi bitkinin baharatıdır, nasıl elde edilir?
Sumak, Antep fıstığı ailesine dahil olan ve boyu 3 metreye ulaşabilen çalı benzeri bir bitkinin kırmızı renkli çiçeklerinin öğütülmesiyle elde edilen bir baharattır. Sonbaharda tamamen olgunlaşmadan önce toplanan meyveler güneşte kurutularak tane ya da toz hâline getirilir.
Sumak hangi coğrafyada ve iklimde yetişir?
Sumak, yüksek rakımlı toprakları seven bir bitkidir; yaylaların seyrek ormanlık alanlarında kendine yer bulur. Başta Anadolu'da Akdeniz'e yakın bölgeler olmak üzere Ortadoğu ve İran coğrafyasında yetişir. Yükseklere çıkıldıkça lezzeti artmaktadır.
Sumağın sağlık faydaları nelerdir?
Sumak yüksek oranda C vitamini ve antioksidan barındırır. Sindirim sistemini düzenler, hazımsızlığı giderir, mide problemlerini iyileştirir ve kansere karşı koruyucu etki gösterir. Omega 3 içeriğiyle kalp ve beyin sağlığını destekler; kan şekerini dengeler, kanamaları durdurur, diş eti bakımında ve ateş düşürmede de yardımcı olduğu belirtilmektedir.
Evde sumak ekşisi nasıl yapılır?
Bir kaba alınan sumağın üzerine su eklenerek rengin suya geçmesi beklenir; ardından süzülen suya taze su eklenerek güneşte tülbent altında bekletilip koyulaştırılır. Son adımda bu karışım kaynatılarak istenen kıvama ulaştırılır.