Türkiye'de uygulamalı sosyoloji ve halk bilim alanının en üretken isimlerinden biri olan Prof. Dr. Tülay Uğuzman, gerçekleştirdiği öncü araştırmalarla ve kurduğu akademik kürsülerle tanınan saygın bir sosyologdur. Lisans ve yüksek lisans eğitimini Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Etnoloji Bölümü'nde tamamlayan araştırmacı, doktora derecesini de yine aynı üniversitede halk bilim alanında almıştır. Uğuzman, özellikle Anadolu'nun unutulmaya yüz tutmuş kültürel miraslarını bilimsel yöntemlerle gün yüzüne çıkarma gayesiyle hareket etmiştir. Kendisi, uygulamalı sosyoloji bilim dalında 1990 senesinde doçentlik unvanını kazanırken, 2004 yılında ise profesörlük kadrosuna atanmıştır.
Yarenlik Geleneğini Canlandıran Akademik Çalışmalar
Tülay Uğuzman'ın akademik kariyerindeki en belirgin dönüm noktalarından biri, doktora tezi olarak hazırladığı çalışmadır. Bu çalışma daha sonra kitaplaştırılan "Simav İlçesi ve Çevresi Yaren Teşkilâtı" başlığını taşımaktadır. Söz konusu eser, yayımlandığı dönemde neredeyse tamamen unutulmuş olan tarihi bir Anadolu geleneğinin yeniden hayat bulmasına vesile olmuştur. Uğuzman, araştırmasında Türkiye'deki yaren teşkilatlarının detaylı bir haritasını çıkararak bu alanda bir ilke imza atmıştır. Ayrıca bu köklü kültürel yapıya farklı coğrafyalarda verilen yerel isimleri derleyen ilk bilim insanı unvanını da elde etmiştir. Bu yönüyle çalışma, sosyoloji ve folklor disiplinleri için kurucu bir başvuru kaynağı haline gelmiştir.
Akademisyenin doçentlik tezi olan ve sonrasında kitap olarak basılan "Dörtdivan Kasabasının Sosyal ve Kültürel Araştırması" da kasaba sosyolojisi alanındaki en nitelikli çalışmalardandır. Yazarın bu eseri, yerel kültürün ve sosyal yapının çözümünde metodolojik bir rehber niteliğindedir. Uğuzman; halk düşüncesi, kır, kasaba ve kent sosyolojisi, antropoloji ile uygulamalı sosyoloji dallarında pek çok yayına imza atmıştır. Bu zengin külliyatla Türkiye'deki sosyolojik literatürün zenginleşmesine katkı sunmuştur.
Sosyoloji Bölümlerinin Kurucusu ve Yönetici
Prof. Dr. Tülay Uğuzman, akademik araştırmalarının yanı sıra kurumsal düzeyde de çok önemli sorumluluklar üstlenmiştir. Başarılı akademisyen, 2004 senesinde Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü'nü hayata geçirmiştir. Kendisi bu bölümün dört yıl boyunca kurucu başkanlığını yürütmüştür. Aynı dönemde Güzel Sanatlar Fakültesi bünyesinde dekanlık görevini yürütmüştür. Uğuzman'ın kurucu vizyonu bununla da sınırlı kalmamıştır. Deneyimli sosyolog, 2013 yılında Başkent Üniversitesi bünyesinde yeni bir sosyoloji bölümü kurmuştur. Halihazırda bu bölümde kurucu başkanlık görevini sürdürmektedir.
Prof. Dr. Uğuzman'ın çok yönlü akademik kariyeri boyunca odaklandığı başlıca çalışma alanları ve kurumsal başarıları şunlardır:
- Uygulamalı Sosyoloji ve Antropoloji: Toplumsal yapıyı ve kültürel değişimleri saha çalışmalarıyla incelemiştir.
- Halk Bilimi ve Gelenekler: Anadolu'nun yarenlik gibi köklü kültür ögelerini derlemiş ve canlandırmıştır.
- Kasaba Sosyolojisi: Dörtdivan örneğinde olduğu gibi yerel toplulukların sosyal analizini yapmıştır.
- Akademik Kuruculuk: Çanakkale Onsekiz Mart ve Başkent üniversitelerinde sosyoloji bölümlerinin kuruluşuna öncülük etmiştir.
Kültürel mirasa katkıları son derece büyüktür. Uğuzman, halk kültürünün yaşatılmasına sunduğu katkılardan ötürü Folklor Araştırmaları Kurumu tarafından Türk Halk Kültürüne Hizmet Ödülü ile onurlandırılmıştır.