Timuçin Esen, 14 Ağustos 1973'te Adana'da dünyaya geldi. Her ikisi de avukat olan anne Nihal ve baba Üstün Esen'in ilk çocuğu olan Esen, ilk yedi yılını Keban Barajı lojmanlarında geçirdi. Ailesi köken olarak Niğde'ye bağlıdır. Tiyatrodan sinemaya, müzikten girişimciliğe uzanan çok yönlü kariyeriyle Türk eğlence dünyasının kalıcı isimlerinden biri hâline geldi.
Eğitim Yılları ve Sanatsal Altyapı
TED Ankara Koleji'nde lise eğitimini tamamlayan Esen, ardından Ankara Üniversitesi Devlet Konservatuarı Tiyatro Bölümü'nde iki yıl okudu. Eğitimini İstanbul Mimar Sinan Üniversitesi Tiyatro Bölümü'nde sürdürerek mezun oldu. Hacettepe Devlet Konservatuarı'ndaki öğrencilik döneminde barlarda çalıp söylemeye başladı; müzik onun için yalnızca bir hobi değil, sahici bir tutkuya dönüştü.
Tiyatro eğitimini yurt içiyle sınırlı tutmayan Esen, İtalya ve ABD'de de sahne sanatları üzerine çalıştı. Los Angeles'taki California Institute of the Arts'ta yedi yıl boyunca sinema ve yönetmenlik alanında yüksek lisans yaptı. Bu süreçte orta metrajlı bir film de çekti: Çıkmaz Sokak.
Sinema ve Dizi Kariyeri
Türkiye'ye döndüğünde ilk ekran deneyimini Gurbet Kadını dizisinde Hakkı Ağa rolüyle yaşadı. Kısa süre sonra Meltem Cumbul ve Şener Şen'in yanında Gönül Yarası (2004) filminde boy gösterdi. Filmde umursamaz ve aşkı için her şeyi göze alan Halil'i canlandıran Esen, bu performansıyla 42. Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu ödülünü kazandı.
Televizyonda Hırsız Polis dizisinde Komiser Çınar'ı hayata geçiren Esen, idealist ve işine adanmış bu karakterle izleyicilerin gönlüne girdi. 2011'de yönetmen Tolga Örnek'in Labirent filminde bir istihbaratçıyı canlandırdı; bu rol ona 17. Sadri Alışık Sinema ve Tiyatro Oyuncu Ödülleri'nde Ayhan Işık Özel Ödülü'nü getirdi.
2018'de vizyona giren Müslüm filmi kariyerinin dönüm noktalarından biri oldu. Film; GQ Türkiye, SESAM ve birçok üniversite ödülü dahil çok sayıda prestijli törende Esen'in adını ön plana çıkardı. Hekimoğlu dizisinde (2019–2020) ise House MD uyarlamasının baş karakteri Ateş Hekimoğlu'nu oynayarak geniş bir izleyici kitlesine ulaştı.
Filmografi arasında Yazı Tura (2003), Kumun Tadı (2014), Martıların Efendisi (2017) ile Vicdan, Gönül İşleri ve Bodrum Masalı gibi uzun soluklu diziler de yer alır.
Tiyatro, Müzik ve Girişimcilik
Sahne sanatlarından kopmayan Esen, 2006–2008 yılları arasında Melih Cevdet Anday'ın eseri Mikado'nun Çöpleri'ni sahneledi. Bu performans; Beşiktaş Lions Kulübü'nün "En Başarılı Erkek Tiyatro Sanatçısı" unvanını ve 11. Afife Jale Tiyatro Ödülleri adaylığını ona kazandırdı.
2011'de Mayhoş adlı ilk müzik albümünü yayımladı. Aynı dönemde İstanbul Beyoğlu'nda peştamal, havlu ve hediyelik eşya satan bir mağaza açtı. Mağazaya Fransızca Pêche de Malle — Türkçesiyle "Sandıktaki Şeftali" — adını verdi.
Özel yaşamında Bilge Türe ile 2012'den bu yana birlikte olan Esen'in, 2013 doğumlu Ayda Esen adında bir kızı vardır.