Türk halk kültürüne, özellikle de Rize yöresinin zengin folkloruna adadığı ömrüyle tanınan Süleyman Kazmaz, 2 Mart 1915 tarihinde Rize'de dünyaya geldi. Değerli araştırmacı, yazar ve hukukçu kimliğiyle tanınan Kazmaz, uzun yıllar boyunca yürüttüğü akademik ve kültürel çalışmaları sayesinde Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bünyesinde asli üye olarak görev yaptı. Hayatını kültürel değerleri derlemeye ve gelecek nesillere aktarmaya adayan bu ulu çınar, 22 Şubat 2013 tarihinde başkent Ankara'da yaşama gözlerini yumdu. Geride bıraktığı eserler kültürel birer mirastır.
Eğitim Hayatı ve Hukukçu Kimliği
Süleyman Kazmaz, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş dönemindeki nitelikli eğitim kurumlarında yetişmiş öncü bir aydındır. İlk ve orta öğrenimini tamamladıktan sonra yükseköğrenim hayatı için Ankara'ya gelen Kazmaz, burada Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni başarıyla bitirerek hukukçu unvanını gururla taşımaya hak kazandı. Mesleki kariyerinin yanı sıra entelektüel birikimini artırmak amacıyla Gazi Eğitim Enstitüsü bünyesinde de eğitim gördü. Bununla da yetinmeyerek, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde de öğrenim alarak beşeri bilimler alanında derinleşti. Bu çok yönlü akademik altyapı, onun hem hukuk alanında hem de yürüttüğü halkbilim araştırmalarında daha analitik bir yaklaşım sergilemesini sağladı. Eğitimi onun en büyük gücüydü.
Kültür Mirasının İzinde Rize Çalışmaları
Kültürel kimliğin korunması hususunda büyük hassasiyet gösteren araştırmacı, bilhassa doğup büyüdüğü topraklar olan Rize ve çevresine odaklandı. Yörenin halk şairleri, mutfak kültürü, el sanatları ve yerel tarih unsurları üzerine eşsiz derlemeler gerçekleştirdi. 1976 yılında yayımladığı "Rize Halk şairleri" çalışması, Karadeniz bölgesinin sözlü edebiyat geleneğini kayıt altına alan en önemli kaynaklardan biri oldu. Ayrıca "Rize Yemekleri ve Yemek Kültürü" isimli eseriyle, bölgenin gastronomi zenginliğini gelecek kuşaklara miras bıraktı. Doğu Karadeniz bölgesinin diğer köşelerini de ihmal etmeyen yazar, Çayeli üzerine de detaylı saha araştırmaları yaptı ve bunları kitaplaştırdı. Sanat tarihine de ilgi duyan Kazmaz, bakırcılık gibi geleneksel küçük sanat dallarını da inceleyerek belgeledi. Yerel değerleri titizlikle gün yüzüne çıkardı.
Edebiyattan Hukuka Geniş Bir Eser Yelpazesi
Süleyman Kazmaz, yalnızca halkbilim alanında araştırmalar yapmakla kalmadı, aynı zamanda edebi alanda da önemli yapıtlar üretti. Kaleme aldığı "Seninle", "Çifteçamlık", "Ağaç Meyve Verince" ve "Aşka Dönüş" adlı romanlarıyla Türk edebiyatına katkı sundu. Öte yandan tiyatro alanına duyduğu ilgiyle de bilinen yazar, "Yarının İnsanları" adlı oyunu ve "Köy Tiyatrosu" araştırmasıyla bu sanat dalının Anadolu'daki köklerini inceledi. Hukukçu kimliğini ise "Halk Kültürü Ürünlerinde Telif Hakkı" gibi özgün ve öncü hukuki incelemelerle taçlandırdı. Fransızca diline olan hakimiyeti sayesinde "Sanatta Ritimler ve Kanunlar" adlı eseri dilimize kazandırarak çeviri alanında da başarılı bir örnek sergiledi. Yeni nesillerin eğitimi için "Okuma ve Yurt bilgisi" ile "Türkçe II" gibi ders kitapları hazırlayarak eğitime katkı sundu. Eser yelpazesi son derece geniştir.
Milli Mücadele ve Cumhuriyet Aydınlanması Araştırmaları
Kültürel çalışmalarının yanı sıra milli tarihe ve Cumhuriyet'in aydınlanma ilkelerine de büyük önem veren Süleyman Kazmaz, bu doğrultuda değerli eserler üretti. Özellikle "Millî Mücadelede İpsiz Recep ve Rizeli Gönüllüler" adlı kitabıyla, kurtuluş mücadelesinin Karadeniz cephesindeki kahramanlarını tarihe not düştü. Atatürk'ün hedeflediği çağdaş medeniyet seviyesine ulaşma gayretini destekleyen yazar, "Atatürk'ün İstediği Medeniyetin Işıkları" ve "Yeni Bir Güneş-Atatürk ve Yeni Anadolu Medeniyeti" gibi kitaplarında bu düşüncelerini paylaştı ve bu fikirleri savundu. Batılılaşma kavramını da ele aldığı çalışmalarında, milli değerleri koruyarak modernleşmenin yollarını aradı. Seyahat gözlemlerini aktardığı "Biz ve Onlar-Dış Geziler ve Düşünceler" adlı eseriyle ise Türk kültürü ile dış dünyayı mukayese etme imkanı sundu. Kültürel bağımsızlığa her zaman inandı.
Süleyman Kazmaz'ın Önemli Eserleri
Hayatı boyunca farklı türlerde birçok kitap kaleme alan yazarın öne çıkan bazı çalışmaları şunlardır:
- Rize Halk şairleri (1976) - Bölgenin halk edebiyatına ışık tutan kaynak eser.
- Çifteçamlık (1968) - Yazarın kaleme aldığı roman türündeki dikkat çeken yapıtlarından biri.
- Kültürü Ürünlerinde Telif Hakkı (1990) - Hukuk ve kültür dünyasını bir araya getiren özgün çalışma.
- Köy Tiyatrosu (1950) - Anadolu'daki yerel sahne sanatlarını inceleyen araştırma kitabı.
- Rize Yemekleri ve Yemek Kültürü (1992) - Yöresel mutfak mirasını belgeleyen gastronomi araştırması.