Rum asıllı Türk ve Fransız tarihçi Stefanos Yerasimos, 1942 yılında İstanbul'da dünyaya gelerek, yaşamı boyunca kaleme aldığı özgün eserler ve üstlendiği akademik görevlerle tarih yazımında derin izler bırakmıştır. Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nden Sorbonne ve Paris Üniversitelerine uzanan eğitim ve meslek hayatında, coğrafyadan jeopolitiğe pek çok alanda önemli çalışmalar gerçekleştirmiştir. Fransız Anadolu Araştırmaları Enstitüsü yöneticiliğinden Tarih Vakfı kuruculuğuna kadar geniş bir yelpazede hizmet sunan değerli bilim insanı, 20 Temmuz 2005 tarihinde yakalanmış olduğu kanser hastalığı nedeniyle Paris'te yaşama veda etmiştir.
Akademik Hayatı ve Mimarlıktan Tarihçiliğe Uzanan Yol
Stefanos Yerasimos, akademik kariyerine ilk olarak mimarlık disipliniyle adım atmıştır. Kendisi, mesleki ve akademik yaşamı boyunca şu önemli dereceleri elde etmiştir:
- 1966 yılında Devlet Güzel Sanatlar Akademisi yüksek mimarlık bölümü mezuniyeti
- Fransız Şehir Planlama Enstitüsü diploması
- 1973 yılında Sorbonne Üniversitesi'nden alınan "Azgelişmişlik Sürecinde Türkiye" konulu doktora derecesi
- 1986 yılında tamamlanan "Osmanlı İmparatorluğu'nda Gezginler" konulu ikinci doktora derecesi
Yerasimos, mimarlık birikimini tarihsel araştırmalarla harmanlamıştır. 1972 yılında Paris Üniversitesi'nin şehircilik bölümünde öğretim görevlisi olarak çalışmaya başlamıştır. Uzun yıllar boyunca Paris'te sürdürdüğü akademik faaliyetleri sonucunda, 1989 yılında profesörlük unvanına layık görülmüştür.
Uluslararası Çalışmaları ve Kurumsal Katkıları
Yerasimos, akademik çalışmalarının yanı sıra uluslararası yayınlarda ve bilimsel kuruluşlarda da etkin roller üs tlenmiştir. Coğrafyacı Yves Lacoste'un daveti üzerine, coğrafya ve jeopolitik temelli yayınlar yapan ünlü Herodote dergisinin yayın kuruluna dahil olmuştur. Özellikle 1994 ile 1999 yılları arasında İstanbul'da yer alan Fransız Anadolu Araştırmaları Enstitüsü'nün yöneticilik makamını yürütmüştür. Bu dönemde Türkiye'deki tarih araştırmalarının kurumsallaşmasına da emek vermiş, Tarih Vakfı'nın kuruluş ve gelişim süreçlerine değerli katkılarda bulunmuştur. Yves Lacoste'a göre Yerasimos, jeopolitik alanda çok taraflı uyuşmazlıkların yol açtığı trajik güncel meseleleri çözümlerken ciddi ve temkinli yaklaşmıştır. Lacoste, bu ihtiyatlı tutumun kaynağını, Yerasimos'un kendi ifadesiyle "imparatorluklar başkenti İstanbul'un" Rum ailelerinden birine mensup olmasıyla edindiği özgün dünya görüşü ve kimliğe bağlamıştır.
Entelektüel Mirası ve Ölümü Sonrası Anılması
Stefanos Yerasimos, arkasında hem Fransızca hem de Türkçe dillerinde kaleme alınmış çok sayıda nitelikli makale ve derinlikli araştırma bırakmıştır. Bu kıymetli çalışmalar arasında "Türk Metinlerinde Kostantiniye ve Ayasofya Efsaneleri" başlıklı eseri öne çıkan verimlerindendir. Değerli bilim insanı amansız bir kanser hastalığına yakalanmıştır. 20 Temmuz 2005 tarihinde Paris'te hayata gözlerini yummuştur. Vefatının ardından Türkiye'de adı unutulmamış, çeşitli anma etkinlikleri ve özel yayınlarla hatırası yaşatılmaya devam etmiştir. Tarih Vakfı'nın kuruluş ve gelişimine dair anılarını Aralık 2015 tarihli Toplumsal Tarih dergisinde yazan Orhan Siller, Yerasimos'un katkılarını paylaşmıştır.